Volledig scherm
De in 2003 gevonden ring. Vermoedelijk was de eigenaresse een non genaamd Beatris. © Landschap Erfgoed Utrecht

Achter ring die zestien jaar in Utrechts depot lag te verstoffen blijkt uniek verhaal te zitten

Jarenlang lag de ring te verstoffen in het archeologisch depot van Utrecht. Nu, zestien jaar nadat hij gevonden werd, blijkt de 22 karaats gouden ring met het gezicht van Jezus Christus van onschatbare historische waarde te zijn.

Hoeveel de ring precies waard is weet Anton Cruysheer van Landschap Erfgoed Utrecht niet. ,,In ieder geval meer dan 10.000 euro, maar de financiële waarde doet er niet toe. Het is de context die deze ring zo waardevol maakt.”

Archeologen zullen zichzelf wel even in de arm geknepen hebben toen ze in 2003 de ring vonden tijdens een opgraving bij het voormalig Birgittenklooster aan de Brigittenstraat in de Utrechtse binnenstad. Al snel bleek de 22 karaats gouden ring ruim 500 jaar oud te zijn. Vermoedelijk was de schat ooit van een non genaamd Beatris.

Uit beeld

Na de vondst verdween de ring even snel als deze gekomen was weer uit beeld. Pas toen in 2018 een tweede ring werd gevonden, besloot Landschap Erfgoed Utrecht de gouden ring uit 1500 nog maar eens onder de loep te nemen. ,,Voor die tijd lag de ring opgeslagen in het archeologisch depot van Utrecht. Er gebeurde niet zo veel mee, maar toen we in 2018 een tweede ring vonden die net zo goed bewaard was gebleven, besloten we er toch nog maar eens naar te kijken”, vertelt Anton Cruysheer van Landschap Erfgoed Utrecht.

En dat onderzoek leverde veel nieuwe inzichten op. ,,Een ring is maar een ring. Het is de context die het voorwerp zo bijzonder maakt”, aldus Cruysheer. Uit het onderzoek blijkt dat eigenaresse Beatris de ring waarschijnlijk niet als sieraad droeg, maar dat het een pelgrimage-ring is, ook wel Veronicaring genoemd. Een verwijzing naar de heilige Veronica, die het gezicht van Jezus met een doek depte vlak voordat hij gekruisigd werd. Het doek, waarop een afdruk van zijn gelaat achterbleef, werd één van de beroemdste relieken van de rooms-katholieke kerk. Er zijn veel Veronicaringen bekend in Europa, maar nooit eerder werd er één gevonden die zo rijk versierd is als deze. 

Omdat de ring is gevonden bij het voormalig Birgittenklooster is het aannemelijk dat deze is verkregen door een spirituele pelgrimage. Zo’n geestelijke bedevaartstocht vond plaats in kloosters en duurde net zo lang als dat de tocht te voet zou duren. Een ‘reis’ van weken lang bidden dus.

Stressvolle bevalling

Maar er is nog een mogelijke betekenis van de ring. Een middeleeuws getijdenboek beschrijft namelijk dat ‘als een vrouw bevalt van een kind en het beeld van Veronica ziet, zij verblijd en getroost zal worden in nood’. Utrechtse nonnen als Beatris hielpen vrouwen die gingen bevallen. Het is dan ook niet ondenkbaar dat de ring tijdens een stressvolle bevalling verloren is. 

Voorlopig blijft de ring nog in het archeologisch depot. Al hoopt Cruysheer dat er straks meer Utrechters van de bijzondere vondst kunnen genieten. ,,Een tentoonstelling in het museum Catharijneconvent of het Centraal Museum zou prachtig zijn. Utrecht is namelijk echt een schatkamer vol bijzondere verhalen.”

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht