Volledig scherm
Liesbeth Helmus, conservator oude kunst van het Utrechtse Centraal Museum. © Centraal Museum

De Mona Lisa van het Vaticaan naar Utrecht: ‘We dronken er champagne op’

Het schilderij staat bekend als ‘de Mona Lisa van het Vaticaan’. ‘De graflegging van Christus’ van de Italiaanse meester Caravaggio (1571 -1610) is ‘een iconisch stuk, misschien wel te vergelijken met het Meisje met de Parel van Johannes Vermeer’, vergelijkt conservator oude kunst van het Centraal Museum Liesbeth Helmus. Half december hangt Caravaggio’s meesterwerk een maand lang in de Stallen van het Centraal Museum op de expositie Utrecht, Caravaggio en Europa.

Zo’n topstuk wordt nooit uitgeleend. Hoe is het mogelijk dat de Vaticaanse Musea De graflegging toch in bruikleen geven voor de expositie in Utrecht?

Volledig scherm
Caravaggio's meesterwerk ‘De graflegging van Christus’. © Musei Vaticani, Città del Vaticano

Helmus: „Zo’n twee jaar geleden zijn we begonnen met de voorbereidingen voor deze bruikleen. Samen met Bernd Ebert, conservator van de Alte Pinakothek in München, waar de tentoonstelling ook te zien zal zijn. Juist dit meesterwerk wilde ik op de expositie laten zien. Dan stuur je niet even een mailtje naar de directeur van het Vaticaans Museum dat je volgende week langskomt. Eerst moet je proberen aan tafel te komen. Dat lukte bij de conservator van deze schilderijen. Onze aanpak van de tentoonstelling werkte. We wilden niet zoveel mogelijk Caravaggio’s in bruikleen krijgen, maar één of twee specifieke schilderijen die we in de context van Utrechtse en Europese ‘caravaggisten’ kunnen plaatsen.”

„De conservator gaf ons tips en wilde z’n best doen. Ik heb kardinaal Eijk gevraagd een aanbevelingsbrief te sturen. Ook zijn de Duitse en Nederlandse ambassadeur ingeschakeld. Zij maakten deel uit van de zware delegatie die een jaar geleden om de tafel zat met de nieuwe directeur van de Vaticaanse Musea, Barbara Jatta. Toen we ons plan toelichtten, zei zij ‘ja’.”

„Op het terras in Rome hebben we daarna champagne besteld. Yes! Als dit altaarstuk komt, hebben we het beste in huis. Het duurde daarna nog maanden voordat we de bevestiging ook zwart op wit hadden. Daar werd ik zenuwachtig van.”

Zestig bruiklenen zullen geëxposeerd worden.

„Het wordt de allerduurste en meest ambitieuze tentoonstelling van het Centraal Museum. We hebben anderhalf jaar gereisd. Alle bruikleengevers hebben we persoonlijk opgezocht. Musea in Londen, Parijs, Oslo, Madrid, Washington, Dublin, Florence of Rome. Zo komt uit een kerk in Rome een enorm altaarstuk van Gerard van Honthorst naar Utrecht. En uit Madrid komt een topstuk van José de Ribera. Naast de graflegging komt een tweede, wat minder beroemde, Caravaggio: de Mediterende Hieronymus, uit een klooster van Montserrat.”

Hoe beveilig je dergelijke topstukken?

„Ze zijn niet in geld uit te drukken, vallen buiten de commerciële wetten. Gelukkig hebben we een hoofdsponsor gevonden in Gieskes-Strijbis. Daarnaast zijn er andere fondsen en sponsoren. Over de verzekeringswaarde doen we geen uitspraken. We denken erover om een bewaker De graflegging permanent te laten bewaken. Daarnaast komen er afstandhouders voor de schilderijen. De bruiklenen zijn een enorme verantwoordelijkheid. Maar de musea vertrouwen ons. Het Centraal Museum kan dit aan, anders hadden we de bruiklenen ook nooit gekregen.”

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht

poll

Snorfietsers op de rijbaan...dat is vragen om ongelukken

Snorfietsers op de rijbaan...dat is vragen om ongelukken

  • Mee eens (83%)
  • Niet mee eens (17%)
3641 stemmen