Volledig scherm
Op een parkeerplaats zaken doen met een criminele wietleverancier, geen onbekend beeld voor coffeeshophouders. © Marnix Schmidt

En dan sta je daar weer met 50.000 euro cash in je hand

Tienduizenden euro's aan cash, handel met tussenhandelaren en het risico dat criminelen je je net gekochte voorraad wiet hardhandig afnemen. Het zijn zomaar een paar risico's die coffeeshophouders lopen om de consument aan een joint te helpen. Hoewel de voorkant van de coffeeshop legaal is, is de achterkant dat niet. Over hoe Utrechtse coffeeshops aan hun voorraad komen.

Quote

Als je een partij wiet wilt kopen, moet je die altijd cash betalen

Coffeeshophouder

De coffeeshop is net een gewone winkel. Een supermarkt heeft wel twintig soorten chips, een coffeeshop moet zo veel mogelijk soorten wiet aanbieden. En net als een gewone supermarkt moet de coffeeshophouder geregeld inkopen om de voorraad op peil te houden. Alleen gaat dat bij een coffeeshop net een beetje anders.

,,Je moet eigenlijk om de dag opnieuw inkopen,'' zegt een coffeeshophouder uit de regio Utrecht. ,,Doe je dat niet, dan loop je het risico dat je een tijdje zonder komt te zitten en dat is natuurlijk een groot probleem. Als je een partij wiet wilt kopen, moet je die altijd cash betalen. Dan laat je de minste sporen achter. Je loopt met tienduizenden euro's op zak. Sta je daar met 50.000 euro in je handen om een nieuwe voorraad voor je coffeeshop in te slaan. En dan hopen dat je niet het slachtoffer wordt van een ripdeal. Of dat ze je voorraad later alsnog jatten."

De coffeeshophouder wil niet met zijn naam in de krant, ook omdat de zogenaamde achterkant van de coffeeshop in het Nederlandse gedoogbeleid nog steeds verboden is. Het verkopen van softdrugs is legaal, maar het kweken (van meer dan vijf planten) en het transporteren naar de shop zijn dat niet. Daar staan forse straffen op. Geregeld staan wietkwekers voor de rechtbank. Forse boetes en ontnemingvorderingen (het afpakken van de winst) zijn daar aan de orde van de dag.

Dat het kweken van wiet nog steeds illegaal is, brengt ondernemers in een lastig parket, weet strafrechtadvocaat Sidney Smeets, gespecialiseerd in het Nederlandse gedoogbeleid. Met strafpleiter Gerard Spong schreef hij een boek over wat hij noemt 'de hypocrisie van de Nederlandse achterdeur'.

Volledig scherm
© anp
Quote

Onderne­mers worden eigenlijk gedwongen met criminelen in zee te gaan

Sidney Smeets

Gedwongen
,,Omdat de achterkant van de coffeeshop verboden is, worden ondernemers eigenlijk gedwongen met criminelen in zee te gaan," zegt Smeets. ,,Zij mogen namelijk helemaal geen contact hebben met de producent. Als ze dat wel hebben, zijn ze schuldig aan deelname aan een criminele organisatie. Dat is een rare situatie die ertoe leidt dat er ruimte is voor criminaliteit. Er is namelijk vraag. Als het aanbod vervolgens verboden is, dan stappen criminelen in dat gat."

De politiek wil nog steeds dat de kweek van wiet verboden is. Ivo Opstelten, ex-minister van Veiligheid en Justitie, was er in zijn tijd als minister duidelijk over: regulering van de wietteelt zal de georganiseerde misdaad niet stoppen. Hij stelt dat de Nederlandse georganiseerde criminaliteit vooral kweekt voor de export. Ook zijn opvolger Ard van der Steur denkt er zo over. Pogingen van gemeenten om te experimenteren met gereguleerde wietteelt kunnen rekenen op een ferm nee vanuit Den Haag. De Utrechtse wethouder Victor Everhardt (D66) kan daarover meepraten.

De meeste coffeeshophouders werken daarom met tussenhandelaren. Ze vormen de spil in de handel in softdrugs. Zij beschikken over een netwerk van thuiskwekers en professionele kwekers van de georganiseerde misdaad, die de wietplanten op regelmatige basis kunnen oogsten en wiet van goede kwaliteit kunnen leveren. De tussenhandelaar bemiddelt in het contact tussen de wietkweker en de coffeeshophouder. En dat mag wat kosten. Een kilo wiet brengt momenteel tussen de 4500 en 5500 euro op. Dertig procent daarvan is voor de tussenhandelaar. Hij neemt immers het risico. De rest van de opbrengst gaat naar de kwekers, die weer een gedeelte moeten afstaan aan de beveiliging van hun kwekerijen.

Maar hoe weet de coffeeshophouder nou wie hij kan vertrouwen? Wat voor types zijn dat, die tussenhandelaren? ,,Dat is voor een deel gevoel'', zegt de shophouder. ,,Het zijn net autoverkopers. Die zijn soms ook beetje apart, sluw en geraffineerd. Je moet altijd scherp zijn dat ze je niet meer in rekening brengen dan nodig is."

Volledig scherm
© anp

Geen probleem
Hen leren kennen is geen probleem. ,,Je komt heel gemakkelijk in contact met een tussenhandelaar. Wanneer je een zaak opent, komen ze als bijen naar de honing je winkel binnen. Je weet al snel of dat een type is dat je kunt vertrouwen. Daar heb je wél mensenkennis voor nodig en ervaring in dit vak. Vaak hebben die tussenhandelaren samples bij zich van de wietsoorten die ze kunnen leveren. Het is hun verkoopwaar die je mag testen. Daar ruik je dan even aan, je voelt er even aan. Eigenlijk weet je binnen vijf minuten of het goed spul is. Vervolgens besluit je of je met hen in zee wilt gaan."

Als ondernemer weet je lang niet altijd waar de wiet precies vandaan komt, zegt de coffeeshophouder. ,,Ik heb liever tien kleinere thuiskwekers dan twee foute types die veel kunnen leveren. Dat is uiteindelijk toch beter, ook voor je gevoel. Je hebt dan toch te maken met georganiseerde misdaad. En dat heb je liever niet."

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht