Volledig scherm
De brug in aanbouw in 1868. © Regionaal Archief Rivierenland

Feestje voor ooit langste brug van Europa: Culemborgse spoorbrug 150 jaar

Met zijn 157 meter overspanning boven water was de spoorbrug bij Culemborg in 1868 de langste brug van Europa. Het indrukwekkende bouwwerk deed dienst tot 1983, toen kwam de huidige brug ervoor in de plaats. De Gelderlandfabriek zet vanaf 19 juli de oude én nieuwe brug in de schijnwerpers tijdens de expositie Het stalen wonder aan de Lek.

Dat de expositie juist plaatsvindt in de culturele hotspot de Gelderlandfabriek is verklaarbaar. Het oudste deel van deze vroegere meubelfabriek naast het spoor, waar nu café-restaurant una Volta is gevestigd, was vroeger locomotiefloods. Die stamt ook uit 1868 en werd tegelijk gebouwd met het station (afgebroken in 1974) en de oude brug. 

In het jaar dat Culemborg zeven eeuwen stadsrechten viert, heeft de fabriek nu zijn eigen feestje rond een 150 jaar oud gebouw. „We vieren dat met ons project De Overspanning en dat bestaat uit drie delen”, vertelt projectleider Izabela Pacholec. „Deel 1 was een bruggenbouwwedstrijd voor scholieren die in mei is gehouden, deel 2 is de expositie en we sluiten 8 september af met een dag vol poëzie, dans en muziek.”

Kuilenburgsche brug

De expositie Het stalen wonder aan de Lek begint halverwege de negentiende eeuw als de ‘Kuilenburgsche’ brug op de tekentafel ligt. „We hebben oude bouwtekeningen”, zegt Pacholec. „We zoomen in op hoe bijzonder de brug destijds was. Dat doen we in samenwerking met de Nederlandse Bruggen Stichting en het Elisabeth Weeshuis Museum waarvan ook veel geëxposeerde stukken zijn geleend.”

In de brug, waarvan de bouw in 1863 begon, werd ruim 5,1 miljoen kilo metaal verwerkt, 31 duizend kilo verf en bijna een half miljoen kubieke meter hout. De bovenbouw werd voor 1,8 miljoen gulden aanbesteed aan de Duitse firma Harkort. Op 11 augustus 1868 kwamen prins Hendrik en zijn eega met een extra trein vanuit Utrecht poolshoogte nemen bij de voltooide brug. ‘Hunne koninklijke hoogheeden gaven herhaaldelijk hunne tevredenheid te kennen over het schoone kunstwerk’, stond in het krantenartikel na afloop. De brug bij Culemborg was een regelrechte doorbraak in de techniek. Naar aanleiding van deze ervaringen werd besloten tot de bouw van de brug over de Moerdijk.

Bruggenbouwwedstrijd

„De expositie laat zien hoe de brug verbindt”, legt Pacholec uit. „Letterlijk twee oevers, maar ook de mensen. Culemborgers waren trots op hun brug en je zag de afbeelding steeds vaker terug.” Daarvan zijn meerdere voorbeelden te zien. Van schilder én NS-werknemer Piet Mulder uit Geldermalsen hangen aquarellen en tekeningen van bruggen en spoorlijnen. De huidige brug is dankbaar onderwerp voor fotografe Marleen Grommers. Tevens is de expositie verrijkt met modellen van de oude spoorbrug, het oude stationsgebouw en de locomotiefloods, gemaakt door twee gepassioneerde modelbouwers. Ook zijn de winnende bruggen te zien uit de ‘te gekke bruggenbouwwedstrijd’ voor scholieren in de educatieweek in mei.

De expositie Het stalen wonder aan de Lek is van 19 juli tot en met 9 september te zien in de Gelderlandfabriek. Entree 1 euro.

Up-to-date blijven van het laatste nieuws uit Utrecht en omgeving? Schrijf je in voor de dagelijkse nieuwsbrief.

Volledig scherm
Vervanging brug bij Culemborg in 1983. © Regionaal Archief Rivierenland

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht

poll

Snorfietsers op de rijbaan...dat is vragen om ongelukken

Snorfietsers op de rijbaan...dat is vragen om ongelukken

  • Mee eens (83%)
  • Niet mee eens (17%)
3715 stemmen