Volledig scherm
Brand Broederplein 1967. © Het Utrechts Archief

Foto-expositie over allesverwoestende brand Broederplein Zeist

Het is kwart over tien ’s avonds als Zeistenaar Unck, oud-medewerker van de textielgroothandel Van Wees en Weiss in Zeist nog iets wil afgeven bij zijn oud-werkgever. Er staat een flinke storm die avond. Als hij op het Broederplein aankomt, schrikt hij. Er is brand bij Van Wees en Weiss. Direct alarmeert hij de brandweer.

Enkele uren later staat de hele vleugel van de Broedergemeente in lichterlaaie. Op 27 oktober, precies vijftig jaar na de alles verwoestende brand, wordt er in de Grote Kerkzaal aan het Zusterplein, een foto-expositie geopend over de brand.

Christine van der Pol was in 1967 tien jaar oud. Ze woonde toen aan het Broederplein. Ze was op het moment van de brand in het buitenland. Ze kan zich de beelden van de verwoesting nog goed voor de geest halen. ,,Vorig jaar hebben we een familiebijeenkomst gehad. Toen bleek dat de brand nog vol in de herinnering lag. Vooral ook de enorme snelheid waarmee de brand om zich heen sloeg.’’ Daarom heeft ze een kleine foto-expositie samengesteld over de brand.

Onbegonnen werk

De brand, aangewakkerd door de zuidwesterstorm, sloeg in rap tempo over op de in de achttiende eeuw gebouwde woonhuizen van het Broederplein. De Zeister brandweer werd al snel geassisteerd door korpsen uit buurgemeenten. De brand sloeg door de storm zó snel om zich heen, dat blussen nagenoeg onbegonnen werk was. Daags na de brand meldde het Utrechtsch Nieuwsblad dat de schade werd geraamd op 30 miljoen gulden. Een ongekend hoog bedrag. Niet alleen maakte het Polygoonjournaal filmbeelden, op zaterdagavond zat prinses Beatrix in de kerkbanken van de Broedergemeente om haar steun te betuigen.

Volledig scherm
Voorpagina Utrechtsch Nieuwsblad 28 oktober 1967. © Utrechtsch Nieuwsblad/Het Utrechts Archief

Het Rode Kruis richtte een tentenkamp in op het grasveld waar politie en brandweer op adem konden komen. De GG en GD (Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst) verleende er eerste hulp aan mensen die rook en vonken in de ogen hadden gekregen. Pas in de ochtend was de brandweer de brand meester. Wat restte waren rokende balken, wankele muren en verwrongen staal. 

Vuurbollen

De tien gezinnen uit de woonhuizen op het plein konden grote delen van de huisraad nog veiligstellen op het grote grasveld, voordat de vlammen ook de huizen bereikten. ,,Mijn neefje was toen drie. Hij weet zich er weinig meer van te herinneren. Ik hoorde dat de enorme vonkenregens en vuurbollen zelfs het Bethaniëplein aan de andere kant van de Slotlaan bereikten’’, vertelt Van der Pol. Tienduizenden Zeistenaren liepen uit naar het Broeder- en Zusterplein en waren getuige van de brand.

De brand betekende volgens Van der Pol een omslag in het denken van de hernhutters (leden van de evangelische broedergemeente, red.). Veel woningen werden vanaf dat moment verhuurd aan bedrijven. Dat bracht meer geld op.

De foto-expositie wordt  vrijdag 27 oktober om 15.00 uur officieel geopend in de Grote Kerkzaal aan het Zusterplein.

Bekijk hier het Polygoonjournaal over de brand

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht