Volledig scherm
UTRECHT - Portret van tv-presentator en journalist Tom Staal. © Erik van 't Woud

'Het is niet mijn doel om iemand voor lul te zetten'

InterviewUtrechter Tom Staal (40) is een alom gevreesde en beschimpte beroepsdrammer. ,,Mijn werk is het om meningen scherp te krijgen. Zo scherp mogelijk.'' Een portret.

 Bij Bond en Smolders aan de Lijnmarkt bestelt Tom Staal twee zachte puntjes bruin met een beetje boter en een saucijzenbroodje. ,,Het lekkerste in heel de stad.'' Bij praten moet je eten, vindt hij. Helpt je nader tot elkaar te komen.

Eerst maar eens: wie is Tom Staal ?

Op zijn website staat dat we hem wellicht kennen van zijn werk als filmpjesmaker bij geenstijl.nl en later als verslaggever bij Powned, de publieke omroep die daaruit voortkwam. Op geenstijl.nl staat dat Tom Staal na Henk Westbroek en Herman Berkien 'misschien wel de meest Utrechtse Utrechter' is. Maar daar moet hij hartelijk om lachen. Overdrijven is ook een kunst en die wordt door GeenStijl met grote kundigheid bedreven.

Hij was kok. Deed de programmering van Westbroeks rockcafé Stairway to Heaven. Probeerde het als stand-upcomedian, maar ontbeerde het talent. ('Ik ben een aangever') Hij deed de Utrechtse talkshow Domkracht. Liep goed, maar er viel 'geen droog brood mee te verdienen'. Zes jaar werkte hij voor Hewlett-Packard. Een raadsel, achteraf gezien, hoe hij dáár verzeild raakte. Maar hij had tenminste een inkomen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Volledig scherm
UTRECHT - Portret van tv-presentator en journalist Tom Staal. © Erik van 't Woud

Tom Staal is een beroepsdrammer, las ik.

,,Ik ben wel een schreeuwer, ja. Moet je soms zijn, als je gehoord wilt worden. Laten we wel wezen: je hebt van die lui die je keihard achter de broek moet zitten. Anders gaan ze hun gang maar. Ik ben er niet op uit om te rellen, maar als het ervan komt, ga ik voor niks of niemand opzij.''

Zijn eerste filmpje, voor nieuwswebsite De Nieuwe Utrechter, sinds vijf jaar ter ziele, leverde gelijk al wat duw- en trekwerk op. Dat was met de Utrechtse huisjesmelker Vloet. GeenStijl nam het filmpje over en leidde het als volgt in: ,,Tom Staal helpt eerst de studenten om in te breken in hun oude huis, waar de stront van Vloet tegen de muren zit en zijn pis uit koelkast en fornuis druipt. Daarna confronteert hij de oude baas op straat met zijn wangedrag. Overbodig om te zeggen dat Vloet voor het oog van de camera ineens een zielig, laf mannetje is die geen enkele vraag beantwoordt en er snel (nou ja, snel) tussenuit probeert te knijpen (...). Ja, het is goed wonen in Utrecht.''

Of hij niet méér van zulke itempjes wilde draaien, vroegen ze bij Geenstijl; de nieuwssite die zichzelf 'tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend' noemt. Een voorstel dat Tom niet kon afslaan.

Tegenwoordig vinden we hem vooral terug 'in het ordinaire fietsenhok dat Binnenhof heet'. Hij werkt ook voor De Utrechtse Internet Courant. Bij Powned is hij vertrokken. Toen hij ministers moest vragen wat ze van de Topperstrui van Mark Rutte vonden, was hij er klaar mee. 'Kleutertelevisie'. ,,Bij Powned vinden ze me nu een NSB'er. Maar ik ben een Duitser, dus ik kan geen NSB'er zijn.''

Eigenlijk is hij een hálve Duitser. Zijn vader was schipper. Leerde Toms moeder kennen, toen hij de Hollandse rivieren bevoer. Moeder is overleden, drie jaar geleden alweer. Er gingen tia's, epileptische aanvallen en wat al niet meer aan vooraf, het werd erger en erger. Het was geen leven meer.

Daarvan was Tom 'helemaal naar de kloten'. ,,Tópvrouw. Echt waar. Mijn cynisme heb ik van haar.''

Waar zijn vader woont, wil hij niet zeggen. ,,Dat ze mij op het Vredenburg met eieren bekogelen, terwijl ik mijn werk als verslaggever sta te doen, en dat ik geregeld met de dood word bedreigd, het zij zo. Van mijn familie blijven ze áf!''

Je wordt met de dood bedreigd?!

,,Het is niet voor niks dat ik mijn politieke filmpjes niet meer op Facebook zet. Je schrikt je kapot van de dingen die mensen eronder knallen.''

Op YouTube staat een compilatie die 'The best hits on Tom Staal' heet. Te zien is hoe de verslaggever met zijn gestrekte been en zijn roze plopkap op straat wordt bespuugd, om de oren wordt geslagen, bewerkt met een paraplu en hardhandig de tent wordt uitgewerkt.

Tekst gaat verder onder de foto.

Volledig scherm
UTRECHT - Portret van tv-presentator en journalist Tom Staal. © Erik van 't Woud

Als die dingen gebeuren, denk je dan bij jezelf: Yes! Scoren!?

,,Helemaal niet. Ik ben er ook nooit op uit om mensen voor lul te zetten, al denken ze vaak van wel. De meeste mensen zetten zichzelf voor lul. Daar hebben ze mij niet voor nodig.''

Is het al die haat en nijd waard, beroepsdrammer-zijn?

,,Het hoort erbij. Luister, zelf sta ik open voor alle meningen. Links, rechts, alles mag gezegd. De PvdA pest ik graag een beetje extra hard, dat is waar. Maar we zijn in dit land totáál verleerd het oneens te zijn met elkaar. We kunnen het niet! 'Als jij niet vindt wat ik vind, dan moet je maar oprotten!' Zo diep zijn we gezakt.''

Je gooit zelf toch graag olie op het vuur?

,,Vind je dat? Mijn werk is het om meningen scherp te krijgen. Zo scherp mogelijk. Dat is wérk, hè? Als dat lukt, moeten de mensen verder zelf bedenken wat ze ervan vinden. Ik ben het ook heus niet eens met alles wat GeenStijl roept. Het is een ról die je daar speelt, toevallig eentje die me goed ligt.''

Is het leven niet leuker, als je aardig wordt gevonden?

,,Ik heb fijne vrienden die mij heel aardig vinden. Als mensen me niet moeten vanwege mijn werk, is dat hun tekortkoming.''

Ken je grenzen in je werk?

,,Uiteraard. Ik zoek ze juist graag op. Soms ga ik eroverheen. Daar bereik je soms wat mee en anders leer je ervan.''

Een klassiek geworden Tom Staalfilmpje gaat over Bert van der Roest. Het toenmalige Utrechtse PvdA-raadslid wordt door hem 'kutmongool' genoemd. De 'roofsocialist' had 40.000 euro 'gejat' uit de kas van de daklozenkrant. ,,Ik vind het gewoon smerig van je, Bert'', bijt Staal hem toe, als hij de 'daklozendief' na een dag zoeken in Groningen overrompelt met genadeloos draaiende camera; journalist, aanklager en rechter ineen.

Dat was óver de grens.

,,Journalistiek was het niet in de haak, dat weet ik ook wel. Ik zat in mijn emotie. Die had ik niet in bedwang. Trots ben ik er niet op. Spijt heb ik er ook niet van. Ik heb wel een boel sms'jes gehad van mensen die het maar wát leuk vonden, maar die dat in het openbaar nooit zouden toegeven.''

Waarom zo zuur, zo negatief?

,,Het heeft ermee te maken, denk ik, dat ik wil vechten voor de dingen waarvan ik houd. Als het me niks kon schelen, zou ik het niet doen.''

Tekst gaat verder onder de foto.

Volledig scherm
UTRECHT - Portret van tv-presentator en journalist Tom Staal. © Erik van 't Woud

Je vecht voor de daklozen van Utrecht?

,,Ik vind gewoon dat je met je poten van ze af moet blijven. Net als van de hoeren. Oud-burgemeester Wolfsen heeft 350 prostituees op straat gezet. In één klap! Dat maakt me ook boos. En ja, dat zal ook wel te maken hebben met mijn persoonlijke betrokkenheid; ik zal de laatste zijn om te ontkennen dat ik weleens op het Zandpad kwam.''

Waar ben je zelf mee te kwetsen?

,,Dat is weleens gelukt met vriendschap en loyaliteit die niet oprecht bleken te zijn.''

Heb je een hond?

,,Gehad. Mama Cass. Een kruising tussen een boxer en een sint-bernhard.

Was dat ook zo'n bijtertje? Sorry, dat is flauw...

,,Die hond heeft in zijn hele leven maar één keer zijn tanden laten zien. Dat was de grootste lieverd op aarde.''

Hij vist een kettinkje achter zijn overhemd vandaan. Er hangt een sieraadje aan met wat as van Mama Cass. Vernoemd naar een zangeres van The Mama's & The Papa's. ,,Ik noem al mijn dieren óf naar familieleden óf naar muzikale helden. Ik heb nu een kat die Jannie heet, naar mijn oma.''

Binnenkort komt er nog een tweede sieraad aan te hangen, met as van zijn moeder. ,,Dan heb ik mijn twee mama's dicht bij me.''

Bij alles wat haar Tom deed, stelde ze de vraag waarom ze hém daar nou voor vroegen. En of hij dat wel zou kúnnen. ,,Toen ze heel ziek was, heb ik een paar keer in haar oor gezegd dat ik voor de televisie ging werken.Toen ze weer opknapte, is ze er nooit op teruggekomen. Later hoorde ik van de zusters dat ze had verteld: 'Mijn zoon gaat voor de tv werken'. Ze was echt wel trots op mij.''

Is dat belangrijk voor je?

,,Ja.''

Hij bestelt een eclair, om na dat goddelijke saucijzenbroodje zoet te eindigen. Niet voor niets zitten we bij Bond en Smolders. Hier wordt nog eerlijk en ambachtelijk gewerkt. ,,Ik heb een eindeloze drang naar nostalgie en die vind ik hier.'' Hij heeft er een documentaire over gemaakt, op zijn site te vinden.

Tom Staal is weer helemaal terug bij zijn grote liefdes, eten en koken. Hij wijdt er een rubriek aan op zijn website: 'Skaveren'. Voor iedereen die lijp is van eten.

Hij heeft er zijn naam mee gevestigd, maar Staal laat zijn hart spreken als hij zegt: ,,Ik ben 40. Met dat duwen en trekken ben ik onderhand wel een beetje klaar. Laat mij de komende tijd maar in het Haagse schuifelen. In mijn vrije tijd houd ik me bezig met mijn eetfilmpjes. Dan heb ik een mooie mix van betaald en vrijwillig werk.''

Niet dat er veel mensen naar die kookfilmpjes kijken, maar dat deert hem niet. De opkomst van internet-tv laat zich niet meer stoppen, weet hij zeker, en internetkijkers van zijn eigen leeftijd 'zitten lang niet allemaal te wachten op een vlogje over de make-up van tante Trien of de zoveelste kutgrap'. ,,Ik hoop heel erg in dat gat te springen. En daarvoor hoef ik niet per se in beeld. Dat kan ook achter de schermen.''

Quote

Tegenge­stel­de meningen maken zo'n ontmoeting des te interessan­ter

Liever nodigt hij mensen thuis uit. ,,We eten en we praten. Tegengestelde meningen maken zo'n ontmoeting des te interessanter. Ik heb ex-jihadist Dennis 'Abdelkarim' Honing over de vloer gehad. En een niet bij naam te noemen Kamerlid. Ik kan dat heel goed: tegen iemand zeggen dat ik het volkomen ruk vind wat hij doet of vindt en dan gewoon weer een borrel met hem gaan drinken. Niks mis mee, met het hartgrondig met elkaar oneens zijn.''

Etentje met Bert van der Roest dan maar?

,,Als hij dat wil, kook ik voor hem.''

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht