Volledig scherm
Het Romeinse schip De Meern 1 geldt als pronkstuk van Castellum Hoge Woerd. © Marnix Schmidt

Museum Hoge Woerd groeit stilletjes uit tot topattractie

Archeologisch museum Hoge Woerd in Leidsche Rijn trekt veel meer bezoekers dan verwacht. Aanvragen van schoolklassen worden soms zelfs geweigerd.

Het is een combinatie die nergens anders bestaat. Een archeologisch museum, theater, stadsboerderij en café-restaurant onder één dak in een moderne versie van een Romeins fort, compleet met wachttorens en wallen. Bezoekers hoeven weinig moeite te doen om zich voor te stellen hoe het leven hier 2000 jaar geleden was. 

Het bijzondere complex, met als pronkstuk het Romeinse schip De Meern I, ging bijna drie jaar geleden open. Zonder grote marketingacties is het museum stilletjes uitgegroeid tot een trekker van formaat; vorig jaar telde Hoge Woerd 77.000 bezoekers.

Educatief

,,Het aantal bezoekers is twee keer meer dan begroot. Dat is meer dan we durfden dromen. We krijgen jaarlijks bezoek van ongeveer 150 schoolklassen uit de hele regio, waarvoor we een groot, educatief aanbod hebben'', vertelt gemeentelijk archeoloog Erik Graafstal. ,,Er komen ook groepen volwassenen uit het hele land. Verenigingen van plattelandsvrouwen en serviceclubs bijvoorbeeld, zelf georganiseerd of via culturele reisorganisaties. Ik hoor het ook van collega's in mijn vakgebied; deze formule wérkt.''

Volledig scherm
Het binnenterrein van Castellum Hoge Woerd is een informele ontmoetingsplek waar onder meer kinderfeestjes worden gehouden. © Marnix Schmidt

De archeoloog was nauw betrokken bij de Romeinse ontdekkingen en later bij de ontwikkeling van het museum. ,,Er is in Leidsche Rijn een nieuwe stad gebouwd, die op zoek was naar haar identiteit en wortels. De Romeinse geschiedenis is hier omarmd. Dat zie je ook terug in bijvoorbeeld een lokale sportclub, die Limes (Romeinse grens) is genoemd. Voor een deel zal het zitten in iconische beelden van Romeinse legionairs in blinkende harnassen, voor een deel in de verwondering hoe een kleine stadstaat kon uitgroeien tot die wereldmacht. De Romeinen lijken ons mateloos te fascineren.''

Gratis

Het gratis te bezoeken museum draait grotendeels op vrijwilligers. Dat bespaart kosten, maar de keerzijde is dat de organisatie nu tegen de grenzen van de capaciteit aanloopt. Een deel van de scholen wordt noodgedwongen nee verkocht, doordat er geen mensen zijn. En in de uren dat het restaurant open is en het museum dicht, worden nu beveiligers ingehuurd om toezicht te houden op de collectie.

Het Romeinse fort en museum zijn bedacht als relatief kleinschalige wijkvoorziening voor Leidsche Rijn. In 1997 werden bij de voorbereiding van de bouw van de Vinex-wijk bij De Meern een Romeins schip en weg gevonden. Het bleek het compleetste bewaarde rivierschip in Noordwest-Europa uit de Romeinse tijd. Omdat er ook wensen waren voor een podium en natuur- en milieueducatie in de wijk, besloot de gemeente Utrecht later tot een bijzondere samensmelting met de archeologische vondsten op de plek waar 2000 jaar geleden een Romeins fort stond.

Potentie

De potentie van Castellum Hoge Woerd blijkt nu al groter dan alleen Leidsche Rijn. Er komen al bezoekers uit het buitenland.  Op verzoek van de gemeente heeft een adviesbureau onlangs Castellum doorgelicht en nagedacht over de toekomst. Het is mooier, groter en interessanter dan bij het ontwerp is bedacht, zo luidt een van de constateringen.

De belangstelling kan nog veel groter worden.  Het adviesbureau heeft drie toekomstscenario's opgesteld, die variëren van het functioneren als wijkvoorziening tot 'cultureel icoon met landelijke uitstraling'. Er is hoe dan ook meer geld nodig om de huidige organisatie op de been te houden. In de laatste variant is jaarlijks 300.000 euro extra nodig. Daarmee kan Hoge Woerd nationaal en internationaal onder de aandacht worden gebracht als Parel van Utrecht, is de verwachting.

Ingetogen

De gemeenteraad besluit binnenkort over extra subsidie voor de komende jaren. Archeoloog Graafstal verwacht verdere groei van de belangstelling. De voormalige grens van het Romeinse Rijk, die door Utrecht liep, maakt kans om in 2021 door UNESCO aangewezen te worden als werelderfgoed. ,,Het zou betekenen dat deze plek een broertje wordt van de piramides in Egypte en Taj Mahal in India. Dat trekt een stroom kwaliteitsbezoekers. Maar het gaat niet in de honderdduizenden toeristen lopen. Castellum Hoge Woerd blijft ingetogen.'' 

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht