Volledig scherm
© ANP

Pas 17, maar niemand weigert ze een wijntje

16- en 17-jarigen kunnen probleemloos alcohol kopen, ook al mag dat sinds 1 januari niet meer. Dat ontdekten vier tieners die namens het AD de proef op de som namen. Zelfs op de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Utrecht, die streng wil controleren op de nieuwe regels, kregen de vier drank geserveerd.

 
De caissière wilde mijn legitimatie zien. Maar toen ze mijn geboortedatum zag, vroeg ze aan mij of dat nu betekende dat ik 18 was. Tja...

Carlijn (17) stapt vrolijk uit de AH to Go op station Utrecht Centraal, een blikje Bacardi-cola in de hand. Of ze haar ID-bewijs niet had moeten laten zien? 'Jawel, de caissière wilde mijn legitimatie zien. Maar toen ze mijn geboortedatum zag, vroeg ze aan mij of dat nu betekende dat ik 18 was. Tja...'

Een testteam van vier jongens en meiden van 16 en 17 jaar neemt namens het AD de proef op de som. De tieners bezoeken vijf winkels en vijf cafés in Utrecht, de stad die juist aankondigde direct streng te gaan handhaven. De resultaten: op alle tien locaties kunnen ze zonder problemen bier, wijn en sterke drank kopen. En zelfs op de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Utrecht bemachtigen de tieners moeiteloos drank. Verkopers en obers stellen geen vragen, vragen niet om een ID of maken een rekenfout bij het zien van de geboortedatum.

Slecht signaal
Wim van Dalen, voorzitter van het instituut voor alcoholbeleid STAP, schrikt van de resultaten. 'Ik had niet gedacht dat jongeren helemaal nergens alcohol konden kopen. Maar dat op vrijwel alle plekken bier of wijn werd verkocht aan deze tieners vind ik wel heel sterk. Vooral omdat juist supermarkten er op dit moment heel voorzichtig mee zijn. Ze weten dat er veel aandacht voor is.'

Het is een slecht signaal, zo kort na het ingaan van de nieuwe regels, vindt Van Dalen. 'Je moet de druk bij de caissières weghalen. Zij zijn vaak jonger en moeten dan aan oudere tieners 'nee' verkopen. Dat werkt niet. Wij zijn daarom een groot voorstander van de ageviewer.' Hierbij kijkt een klant bij de kassa op een schermpje, dat op afstand door iemand anders wordt bekeken. Die geeft aan of de klant jonger of ouder dan 30 jaar is. Als de ageviewer aangeeft dat het gaat om iemand die jonger dan 30 is, moet de klant zijn ID laten zien.

Van Dalen: 'Bij dit systeem hoeft de caissière geen keuze te maken, wat veel prettiger werkt. Het is zo goed als waterdicht. Maar de grote supermarktketens hebben er geen oren naar. Ze willen liever geen negatief imago koppelen aan een product dat hen zoveel geld oplevert. Pijnlijk, maar waar.'

Volledig scherm
Linde en Carlijn (17) heffen het glas op de receptie van de gemeente Utrecht © Shody Careman

Dit weekend gaan in flink wat gemeenten handhavingsteams op pad, om te controleren of horeca, winkels en supermarkten zich houden aan het nieuwe verbod. Twee derde van de gemeenten zegt de komende tijd op pad te gaan.

En de horeca zelf? Die zal zijn verantwoordelijkheid nemen, zegt Joris Prinssen van Koninklijke Horeca Nederland. 'De horeca doet maximaal zijn best om deze nieuwe wet na te leven.'Het is het enige wat hij naar aanleiding van de steekproef kwijt wil, zegt hij, licht geïrriteerd. 'Dit onderzoek met loktieners geeft aan hoe ingewikkeld het voor ondernemers is om het goed te doen.'

Waterdicht
'O jee,' reageert bedrijfsleider Johan Schmit van Olivier als hij geconfronteerd wordt met de honderdprocentscore in zijn zaak. 'We zijn er wel mee bezig. Ik heb er vandaag een paar weggestuurd, maar het is nooit waterdicht te krijgen. Stom dat dit gebeurd is. Het geeft aan dat we meer moeten doen om er grip op te krijgen.'Jos de Winter van Dikke Dries: 'Dat is niet netjes van ons. Het personeel is wel ingelicht over de nieuwe regels, maar het blijft lastig. Ik ben ook af en toe verbaasd hoe volwassenen sommige 17-jarigen er uitzien.'

Woordvoerster Sjoukje Volten van de gemeente Utrecht zegt de resultaten wel te herkennen. 'Wij doen dit soort onderzoeken ook en komen het ook tegen. Vannacht gaan we ook weer op pad, met mysteryguests. De eerste boetes zijn ook al uitgedeeld.'

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht