Volledig scherm
Co Baas en Coby van der Linden nemen met weemoed afscheid van Het Gebouw, samen met alle andere Schalkwijkers die hier lief en leed hebben gedeeld. © William Hoogteyling

Schalkwijk brengt laatste groet aan Het Gebouw, waar het lief en leed deelde

Rouw en trouw in Schalkwijk vonden tientallen jaren hun vanzelfsprekende weg naar Het Gebouw. Voordat het oude dorpshuis wordt gesloopt om plaats te maken voor tien woningen, brengen de dorpelingen nog een laatste, emotionele groet. Onder muzikale begeleiding van muziekvereniging Caecilia. 

Aan Schalkwijkse ogen doet het pijn. Distels die hoog in de tuin staan van Het Gebouw. De ruiten die er hier en daar uit liggen. Een plank ertegenaan geslagen. En dan binnen: helemaal gestript, kaal tot op de betonnen vloer. Het podium waarop zovele sprekers, bandjes en toneelgroepen hebben gestaan, ingestort.

Uit gemeentelijk onderzoek is weleens gebleken dat iedere Schalkwijker gemiddeld vier keer per jaar in Het Gebouw kwam. Met school, met de firma, met de boerenbond, met de familie, met carnaval, kortom: met een van die talrijke dorpse gebeurtenissen, waarvoor men een sociaal-cultureel gebouw exploiteert. Rouw en trouw vonden in Schalkwijk net geen 100 jaar hun vanzelfsprekende weg naar Het Gebouw aan de Jonkheer Ramweg. Er was ook lange tijd geen alternatief.

Donderdag 1 juni gaat Het Gebouw tegen de vlakte. Zoals dat gaat in een dorp als Schalkwijk. Niet geruisloos en in stilte, maar letterlijk in bijzijn van de fanfare en het halve dorp. Nog één keer kunnen de Schalkwijkers een kijkje nemen in Het Gebouw, waar zoveel van hun herinneringen liggen. Nog één keer laat Sint Caecilia, het muziekkorps dat hier vanaf de eerste dag in 1922 wekelijks heeft gerepeteerd, er van zich horen. Daarna volgt een officiële sloophandeling, waarna het pand met de grond gelijk kan worden gemaakt.

Saamhorigheid

Schalkwijker Co Baas (67) beheert het archief van Het Gebouw. Coby van der Linden (66) begon er 40 jaar geleden als serveerster en was er tot het laatst toe spin in het web. Samen zijn ze het erover eens: dit oude dorpshuis geldt als trotse metafoor voor de dorpse saamhorigheid waar Schalkwijk om bekend staat.

Dat hechte, katholieke dorpje met zijn prachtige kerk, de monumentale ‘Kathedraal van ’t Sticht’ - eigenlijk veel te groot en te duur in onderhoud voor de pakweg 2.000 Schalkwijkse zielen, maar ze dragen de kosten toch. Met zijn jaarlijkse Tour de Schalkwijk en het ongewoon drukke verenigingsleven. Waar iedereen elkaars naam kent of tenminste zijn bijnaam. En toch ook het dorp met die fanfare, die nog steeds voldoende jeugdleden weet op te leiden om door de straten te kunnen marcheren.

Een Houtens dorp ook, dat altijd heeft laten zien zijn eigen broek op te kunnen houden. Misschien heeft die onafhankelijke opstelling er wel toe bijgedragen, denken de Schalkwijkers stiekem, dat het zo lang heeft geduurd voordat er eindelijk geld kwam uit Houten voor een nieuw en eigentijds dorpshuis.

Import

Schalkwijk is een dorp zoals vroeger een dorp was. Maar ook hier staat de tijd niet stil. Boeren hebben hun grond verkocht. ‘Import’ koopt hun boerderijen om buiten in het groen te kunnen wonen. De kerk zit niet langer vol. En De Wiese, het nieuwe dorpshuis dat uiteindelijk in 2010 opende, heeft steeds meer te duchten van andere zalen, cafés en restaurantjes in de omgeving.

De saamhorigheid is er nog steeds, vindt Co Baas, maar staat onder druk. ,,Ik zeg altijd maar: als je Schalkwijker wil zijn, kun je het worden. Maar je moet er wel wat voor doen. Thuis op de bank gaan zitten, daar red je het niet mee.’’

Niet iedereen wil het. Dat sommigen er een benauwende vorm van sociale controle in zien, vindt Baas jammer. ,,Je kunt in een dorp toch ook gewoon heel veel aan elkaar hebben?’’

Quote

Ik zeg altijd maar: als je Schalkwij­ker wil zijn, kun je het worden. Maar je moet er wel wat voor doen

Co Baas

Voordat Schalkwijk Het Gebouw had, had het De Tent. Grootvader Jan Baas had er nog persoonlijk de hand in dat deze zaalruimte aan het begin van de vorige eeuw werd afgebroken om nadien te worden vervangen door Het Gebouw op zijn huidige locatie. Dat de sloophandeling straks door Co Baas verricht wordt, is daarmee niet zo verwonderlijk. ,,Het maakt de cirkel rond.’’

In zijn huis heeft hij een keukenkastje hangen, dat zo uit Het Gebouw komt. De complete inventaris is de afgelopen jaren verdeeld onder de dorpelingen. Tegels naar Jantje, de bar naar Pietje, de lampen naar weer een volgende en Klaas wilde de stoelen wel. Wat het dorp in gemeenschap heeft opgebouwd, is daarmee ook weer aan het dorp teruggegeven.

Coby van der Linden heeft er persoonlijk voor gezorgd dat de befaamde ronde tafel een nieuw plekje heeft gekregen in dorpshuis De Wiese. De leden van Sint Caecilia zaten er tientallen jaren aan, na hun wekelijkse repetitie. Nu ze elkaar zien in De Wiese, doen ze dat nog steeds.

Hoeveel er ook verandert, vindt Coby, sommige dingen zouden voor eeuwig hetzelfde moeten blijven.

Op donderdag 1 juni om 19.00 uur zijn Schalkwijkers welkom een laatste groet te brengen aan Het gebouw. Inloop is vanaf 18.45 uur, om 19.00 uur start het officiële programma. Het laatste saluut duurt tot 20.00 uur.

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht