Volledig scherm
Ter illustratie: Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag als New York met het Groene Hart als Central Park. © Peter Aquino

Utrecht bouwt al met drie andere grote steden aan 'Nederlands New York'

De burgemeester van Amsterdam vindt de tijd rijp voor een megastad. Goed idee, of een schrikbeeld? Utrecht bouwt al mee aan zo’n Nederlands New York.

Het was niet voor het eerst en zeker niet voor het laatst dat de gemeente Utrecht begin dit jaar samen met de gemeente Amsterdam op handelsmissie ging naar Zuid-Duitsland. Want samen staan we sterker dan alleen, is de gedachte. Het is exemplarisch voor hoe buitenlanders ons land zien: als een grote stadstaat. Zelf zien we dat anders. Je hebt Utrecht, met op een steenworp afstand Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Maar zijn die steden niet vooral concurrenten?

De Vereniging Deltametropool, die de ‘stedenzwerm’ wil omvormen tot één sterke metropool, is blij met de uitspraken van Eberhard van der Laan. De burgemeester van Amsterdam droomde zondag in het tv-programma Zomergasten hardop van een Nederlands New York. „Utrecht, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zijn een grote stad met het Groene Hart als Central Park”, zei hij. Van der Laan wil nog meer samenwerken op de woningmarkt, (ov-)bereikbaarheid en zakelijke ontwikkelingen.

Quote

Zou de Randstad echt één stad zijn, dan kun je afspreken dat het Groene Hart ook echt groen blijft

Merten Nefs

Gaat dat niet te ver? Het Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden in Groningen constateerde onlangs dat gemeentelijke herindelingen geen cent opleveren. Ze vergroten de afstand tussen burger en overheid alleen maar. En het is nog maar de vraag of Nederlanders in zo'n megastad willen wonen. Gauw weer vergeten dus? Merten Nefs van de Vereniging Deltametropool volhardt: een megastad heeft alleen maar voordelen. Hij krijgt bijval van hoogleraar bestuurskunde Marcel Boogers van de Universiteit Twente.

Bouw concentreren

Volledig scherm
Central Park in New York. © EPA

Allereerst moeten we af van het idee dat een metropool eng is, zegt Nefs. „Veel mensen denken bij het woord metropool meteen aan Gotham City, de duistere stad waar Batman woont en werkt. Dat hoeft helemaal niet. Een metropool kan juíst voorkomen dat een stad of gebied helemaal wordt volgebouwd met deprimerende hoogbouw. Het Groene Hart krimpt al jaren omdat de gemeenten daar ook willen groeien. Zou de Randstad echt één stad zijn, dan kun je afspreken dat het Groene Hart ook echt groen blijft. De woningbouw concentreer je dan langs plekken met openbaar vervoer.”

Concentreren, het is ook een woord dat hoogleraar Boogers laat vallen. „Vroeger beconcurreerden steden elkaar tot op het bot, bijvoorbeeld als vestigingsplek voor een multinational. Tegenwoordig zie je dat er meer overleg is. Dat kan bijvoorbeeld ook meer op het gebied van het samenvoegen van de woningmarkten. Dan zouden de punten die je in Utrecht hebt opgebouwd, ook in Amsterdam geldig zijn. Dat maakt het voor de bewoners veel flexibeler. Ook de rijksoverheid heeft hierin een belangrijke rol. Die moet ervoor zorgen dat er veel meer verbinding komt tussen de steden.”

Metropool bestaat al deels

De Utrechtse burgemeester Jan van Zanen vindt een ‘Nederlands New York’ een mooi bedachte metafoor van Van der Laan. Van Zanen zegt dat de burgemeesters van de G4, met wie hij in nauw contact staat, al heel veel samenwerken om de Randstad verder te ontwikkelen. Zo brachten zij begin dit jaar gezamenlijk de groei van de Randstad, waarbij verdichting, bereikbaarheid en de energietransitie (overstappen op duurzame vormen van energie) erg belangrijk zijn, onder de aandacht bij het kabinet. „Er gebeurt niets wat we niet van elkaar weten. Het idee dat we met z’n allen meer kunnen waarmaken, bestaat al langer.”

Quote

Er gebeurt niets wat we niet van elkaar weten

Burgemeester Jan van Zanen

Sociaal en cultureel gezien bestaat de metropool volgens de deskundigen al. Legio mensen wonen in Utrecht, werken in Den Haag en gaan ‘s avonds naar een concert in Amsterdam. Alleen ruimtelijk en bestuurlijk is het gebied nog niet zo ingericht. Als het aan Klaas Verschuure ligt, voorman van D66, de grootste partij in Utrecht, wordt daar de komende jaren vol op ingezet. „De druk op de stad is enorm. We moeten samen optrekken om dat in goede banen te leiden. Dat gebeurt nu al, maar het gaat soms nog wat stroperig. Als het gaat om de vestiging van nieuwe bedrijven, zie ik nog wel dat Amsterdam bedrijven naar zich toe wil trekken zonder met onze stad op te trekken.”

Ook Rijk van Ark, directeur van Utrecht Marketing, de organisatie waarin Toerisme Utrecht en Cultuurpromotie Utrecht samengaan, is groot voorstander van de metropool. Maar hij benadrukt dat Utrecht op toeristisch gebied ook haar eigen profiel moet koesteren. „Tijdens handelsmissies is het natuurlijk goed als we de Randstad als geheel verkopen. In China zien ze het verschil niet tussen Amsterdam en Utrecht. Maar Utrecht trekt een ander soort toerist dan Amsterdam, dus daarin zullen we onze eigen lijn blijven volgen.”

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht