Volledig scherm
Het Smakkelaarsveld in de jaren vijftig © Foto: Archief Drukkerij aan de Vecht.

Utrecht m'n stadsie, daar gebeurt van alle hand...

Foto's uit jaren '50-'75Beeldarchivaris Victor Lansink van Het Utrechts Archief wist het meteen. Deze collectie foto's, van Utrecht in de jaren 1950-1975, moeten we aankopen. Vanaf deze week kunt u zien waarom. 

Volledig scherm
De droge zomer van 1959 zorgt een jaar later nog steeds voor een laag waterpeil. De grachten zijn vuil en stinken heviger dan ooit. Op de Kromme Nieuwegracht spelen de kinderen gewoon door. © HUA


De kans dat veel Utrechters zich deze foto’s kunnen herinneren, is klein. Het Utrechts Archief heeft van een particuliere verzamelaar een unieke collectie van 1300 persfoto’s verworven uit de periode 1948- 1964.

De meeste verschenen in het Utrechts Nieuwsblad. Het zijn gewone nieuwsfoto’s: ongelukken, portretten, straatbeelden, verkeerssituaties. Beelden van alledag die één keer in de krant werden afgedrukt en daarna in een la verdwenen. 

Uitpuilende krantenarchieven werden destijds geregeld afgeroomd door verzamelaars die vaak de beste foto’s in bezit namen, gemaakt door fotografen als Frans Ferdinand van der Werf, L.H. Hofland of Fotobureau ’t Sticht. Zo verdwenen ze voor jaren uit het zicht.

Archeologische schat

Volledig scherm
De zomer van 1957 is ongekend nat. De riolen op het Vredenburg kunnen de hoosbuien niet aan. De Oldsmobile rijdt op goed geluk het water in. De inzittenden kunnen erom lachen. © HUA

Nu zijn ze als archeologische schat uit de lades getrokken. Schatgraver en beeldman van het Utrechts Archief, Victor Lansink, gunde de primeur aan de Utrechtse journalisten Ton van den Berg en Ad van Liempt, die bezig waren met een fotoboek over Utrecht in de jaren 50 tot 75. 

Likkebaardend vielen ze op de collectie aan. Ze voegden ze toe aan de tientallen zelf opgespoorde beelden. Het leidde tot een schitterend boek, Van Stadsie tot Stad, dat woensdag is verschenen.

Het is beeldgeschiedenis op z’n best. De foto’s vertellen het verhaal. Wat ze niet vertellen, hebben de mannen nageplozen. De hele geschiedenis is voorzien van prettig feitelijke teksten, gerubriceerd in thema’s als De groeiende stad, De auto, Jong in Utrecht, Sportstad enzovoort.

Liefde

Volledig scherm
Een botsing zoals die zich in 1952 nog kan voordoen. Een auto heeft een melkkar omvergereden, vermoedelijk op de Blauwkapelseweg. Foto Nationaal Archief/collectie Spaarnestad Photo/NFP © Nationaal Archief/collectie Spaarnestad Photo/NFP

Zo zien we de jeugdjaren van het huidige, bruisende en welvarende Utrecht aan ons voorbijtrekken. Voor heimwee is evenveel ruimte als voor opluchting. Wanneer is de melkboer eigenlijk voor het laatst aan huis geweest? En is de Ezelsdijk niet toch aantrekkelijker dan de Kardinaal de Jongweg? 

Maar de grachten stinken niet meer. En de woningnood is toch echt minder schrijnend. We kijken terug. Met liefde, maar zonder terug te willen naar die tijd. Wat goed uitkomt, want het schijnt niet te kunnen.

Utrecht van Stadsie tot stad. Uitgeverij Wbooks. 24,95. Tentoonstelling in het Utrechts Archief aan de Hamburgerstraat. 

Volledig scherm
Een van de bottlenecks in de stad is het Vredenburg. Er zijn nog geen aparte fietsstroken. Alles en iedereen rijdt door elkaar. Foto: HUA/F.F. van der Werf © HUA
Volledig scherm
Bouwvakkers schaften in 1953 of 1954 boven op het nieuwe Hotel Smits aan het Vredenburg. Geen valbeveiliging. Geen Arbowetten. Geen hoogtevrees. Foto UTRECHTS NIEUWSBLAD © Utrechts Nieuwsblad
Volledig scherm
De woningnood is in 1951 hoog. Dit gezin woont in een Chevrolet die steeds op een andere plek in de stad wordt geparkeerd. ’s Avonds worden dan de voorbanken uit de auto gehaald. © Utrechts Nieuwsblad
Volledig scherm
Het inundatiekanaal langs de Ezelsdijk (de huidige Kardinaal de Jongweg) is tot 1954 de gemeentegrens tussen Utrecht en Maartensdijk. Foto HUA/L.H. HOFLAND © HUA
Volledig scherm
Op de hoek van de Abstederjik en de Looierstraat praten buurtbewoners over de dood van politieagent C.M. Maasdijk, die op 13 mei 1961 door een dronken jongen is doodgeslagen. © HUA
Volledig scherm
Beeldhouwer Pieter d'Hont (links) assiteert op 12 april 1960 op het Jankskerhof bij de plaatsing van het door hem gemaakte beeld van Anne Frank. Het beeld is deels betaald uit de opbrengst van door kinderen ingezameld oud ijzer en oude kranten. © HUA
Volledig scherm
In de jaren vijftig is het Domplein een rommelige parkeerplaats voor auto's en toeristenbussen © HUA

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht