Volledig scherm
Burgemeester Jan van Zanen © Ruud Voest

Utrecht sloot afgelopen jaren veel meer woningen vanwege drugs dan daarvoor

De Utrechtse burgemeester Jan van Zanen heeft de afgelopen jaren fors meer woningen gesloten vanwege drugs dan de jaren ervoor. Bleef het in 2015 bij vijf woningen en in 2016 bij één, daarna volgde een forse stijging: in 2017 gingen achttien deuren op slot, in 2018 27. Dat blijkt uit cijfers van de gemeente.

Vorige week werd een 59-jarige vrouw uit IJsselstein uit haar woning gezet omdat daar 2,5 gram harddrugs werd gevonden. Die waren eigendom van haar 32-jarige zoon, die ook een doorgeladen pistool, een wapen en munitie in huis had. De woning werd voor zes maanden gesloten.

Eind november werd een ouder echtpaar uit Kanaleneiland uit hun woning gezet. In hun woning lagen 1,7 gram drugs van hun zoon. Die is verdachte in een groot drugsonderzoek. 

Opiumwet

In Nederland mag je tot 5 gram softdrugs of een halve gram harddrugs in bezit hebben. Dat wordt gedoogd. Wanneer in een woning meer dan 5 gram softdrugs of meer dan een halve gram harddrugs wordt gevonden, mag een burgemeester op basis van de opiumwet de woning sluiten.

De stijging past in het landelijke beeld, vertelt Michelle Bruijn, die namens de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek doet naar het gebruik van de opiumwet. ,,In heel Nederland worden steeds meer woningen gesloten door burgemeesters. De wet op basis waarvan burgemeesters dat mogen, bestaat sinds 2007. In de loop der jaren is steeds duidelijker geworden wat wel en niet mag en worden de grenzen steeds meer opgezocht.’’

Bezwaar

Wanneer in een woning meer dan een gebruikershoeveelheid drugs worden aangetroffen, wordt dat gezien als een handelshoeveelheid. Een burgemeester mag dan de woning sluiten, waarna burgers moeten bewijzen dat zij de drugs niet voor de handel gebruiken. ,,Negen van de tien keer lukt dat niet en wordt de woning gesloten. Dan kun je in bezwaar gaan, wat door diezelfde burgemeester beoordeeld wordt. Als hij het ongegrond verklaart, kun je nog naar de rechter, maar die toetst de sluiting dus achteraf.  Bovendien kan zo'n traject even duren, waardoor de woning al gesloten is.’’

Dat is anders dan in het strafrecht, waarbij de rechter vooraf de maatregel bepaalt. Bruijn: ,,Dat komt doordat de sluiting van woningen onder het bestuursrecht valt: het gaat om het pand, niet om de persoon die er woont. Er is officieel ook geen sprake van een straf, maar van een maatregel om van een illegale situatie een legale situatie te maken.’’

Vraagtekens

Forse stijging in Utrecht
2015: 6 woningsluitingen (5x opiumwet, 1x illegale prostitutie)
2016: 6 woningsluitingen (4x illegale prostitutie, 1x opiumwet, 1x opiumwet en wapens)
2017: 21 woningsluitingen (18x opiumwet, 3x illegale prostitutie)
2018: 32 woningsluitingen (27x opiumwet, 2x illegale jongensprostitutie, 2x illegale prostitutie, 1x onderdeel drugsnetwerk/opiumwet)

Bruijn zet wel haar vraagtekens bij de grens die wordt getrokken. ,,De wetgever heeft gekozen voor de grenzen die in het gedoogbeleid worden gehanteerd: vijf gram softdrugs of een halve gram harddrugs. Als er meer dan die hoeveelheid drugs in huis gevonden wordt, wordt dat gezien als een handelshoeveelheid.

Volgens Bruijn had ook gekozen kunnen worden voor de grens tussen een overtreding en een misdrijf, die wél wordt genoemd in de opiumwet: ,,Wie meer dan 30 gram softdrugs in huis heeft, pleegt een misdrijf. Dat is misschien proportioneler.’’

Daarnaast is het effect van het sluiten van woningen nooit onderzocht. ,,Het is heel zuur dat dat nog nooit gedaan is. Daalt de drugscriminaliteit? De wet zou eigenlijk geëvalueerd moeten worden, maar dat gebeurt nu nog niet. De Tweede Kamer heeft wel besloten dat er een evaluatie moet komen, maar het is nog onduidelijk hoe.’’

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht