Volledig scherm
Projectleider Esther van Velden (links) en directeur Chantal Keijsper van Het Utrechts Archief. © Angeliek de Jonge

Van castellum tot de eerste file: vernieuwd archief brengt Utrechtse historie tot leven

Het Utrechts Archief aan de Hamburgerstraat gaat het komende half jaar op de schop. Na een ingrijpende verbouwing wil het archief op deze locatie begin oktober openen als ‘Expo van Het Utrechts Archief’, waar bezoekers het verhaal over de geschiedenis van Utrecht kunnen beleven.

Het is niet de bedoeling dat Het Utrechts Archief een stadsmuseum wordt, zoals het Amsterdam Museum (het voormalige Amsterdams Historisch Museum), waar talloze kunstwerken en voorwerpen worden getoond. Toch zijn er wel raakvlakken. ,,Het Utrechts Archief zal geen museum worden waar zwaarden te zien zijn of een Romeinse boot. Wel krijgen we bruiklenen van Utrechtse musea. We gaan de verhalen vertellen van en over Utrecht aan de hand van documenten, affiches, foto’s en filmfragmenten. We willen onze collectie tot leven brengen”, licht directeur Chantal Keijsper toe.

Het Utrechts Archief moet het startpunt worden voor bezoekers en toeristen die meer willen weten over Utrecht. De naam van het publiekscentrum in de Hamburgerstraat wordt daarvoor gewijzigd in Expo. De ambitie is het aantal bezoekers (nu 30.000 per jaar) uit te breiden richting 50.000 per jaar. ,,We willen groeien met minimaal vijf procent per jaar”, spreekt Keijsper een verwachting uit. Vanaf de opening op 4 oktober is Het Utrechts Archief aangesloten bij de Museumkaart.

Thema's

De indeling van de voormalige Paulusabdij wordt rigoureus gewijzigd. Vorige week is de aannemer begonnen met de verbouwing van het Educatorium, de ontvangstzaal tegenover de centrale ingang. In deze zaal, die de naam ‘het archief leeft!’ krijgt, waant de bezoeker zich in een archief. Met hulp van videomapping (het projecteren van een video-animatie op een voorwerp) vertellen historische Utrechtse personages (onder wie de Romeinse legeraanvoerder Corbulo, paus Adrianus en de eerste vrouwelijke studente Anna Maria van Schurman) in een korte film het verhaal over het archief en over de Utrechtse geschiedenis vanaf de oudheid tot aan vandaag.

Via het ronde trappenhuis gaat de nieuwe routing op de begane grond naar het monumentale auditorium, waar op de vloer de groei van de stad Utrecht digitaal is te zien. De belangrijkste zaal wordt Zaal 3, ook wel ‘Utrecht vanaf de Dom’ geheten. Aan de hand van zes thema’s beleeft de bezoeker hier de ontwikkeling van de stad en de provincie, en het dagelijks leven van de Utrechters, zegt projectleider Esther van Velden.

Een ruim twee meter hoog schaalmodel van de Dom vormt het middelpunt. Eén thema gaat over de centrale ligging, en laat het castellum zien uit de Romeinse tijd tot en met Utrecht Centraal, het grootste station van Nederland. ,,Maar ook is er aandacht voor het bermtoerisme bij knooppunt Oudenrijn, waar in 1955 de eerste file in Nederland stond. Daarnaast is er een thema ‘Utrecht viert’, dat de traditie van middeleeuwse processies, kermissen en festivals belicht. Theater Tivoli, Lowlands, Festival Oude Muziek en het Smartlappenfestival komen bijvoorbeeld hierin aan bod”, vertelt Van Velden. ,,En in het thema ‘Utrecht durft’ worden episodes van ‘Utrechtse strijd tegen het bestuur’ belicht, van het verkregen stadsrecht in 1122 tot verzetsheldin Trijn van Leemput in 1528 en het Utrechtse studentenverzet in WOII.”

Actualiteit

Beneden in de Expo blijven wisselende exposities. ,,Drie of vier keer per jaar willen we daar een expositie laten zien, die gekoppeld is aan de actualiteit. Bijvoorbeeld een verhaal van en over migranten of over FC Utrecht in combinatie met de historische film over DOS’’, zegt Keijsper. 

,,We gaan de geschiedenis van Utrecht tot leven brengen’’, benadrukt ze. ,,Het archief beheert 32 kilometer aan archieven vanaf de achtste eeuw. We belichten onze schatkamer.’’

Volledig scherm
Impressie van Zaal 3. © HUA

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht