Volledig scherm
Een artist impression van het Meanderpark in Nieuwegein, verbouwd tot appartementencomplex. © De Waal

Vluchtelingen, ex-daklozen en behulpzame bewoners samen in Meander, dat is het plan

Waar tien jaar lang Nieuwegeiners hun paspoort of rijbewijs afhaalden, de gemeenteraad vergaderde en ambtenaren vergunningen verstrekten of afwezen, wonen over twee jaar ruim 250 mensen.

Vorige maand keurde de Nieuwegeinse gemeenteraad de verbouwing  goed van kantorencomplex Meander op bedrijventerrein Plettenburg. In het complex komen tot 250  één- twee- en driekamerappartementen. In de woningen moet een mix komen van vluchtelingen, mensen uit de maatschappelijke hulpverlening en reguliere woningzoekenden uit Nieuwegein.

Volledig scherm
Doorkijkje in het Meandercomplex. © Ricardo Smit

In de raad was er niet alleen maar enthousiasme: het gebouw ligt op bedrijventerrein Plettenburg, letterlijk gescheiden van de bewoonde wereld door de drukke Plettenburgerbaan en is omringd door bedrijvigheid. Ook bij het concept van bewoners die wat hulp nodig hebben en anderen van wie verwacht wordt dat zij die geven, werden vraagtekens geplaatst. Willen ze dat wel, en wat gebeurt er als bewoners niet willen bijdragen aan die lokale gemeenschap?

Woningnet

Wethouder Hans Adriani  (PvdA) ziet de verbouwing van het immense complex als een buitenkans om in één klap 150 woningzoekenden onderdak te geven. Nieuwegein telt volgens Woningnet nu precies 17.473 woningzoekenden. De gemiddelde tijd die zij moeten wachten op een huis is opgelopen tot 10,3 jaar. Hoeveel woningzoekenden precies zitten te wachten op appartementen zoals straks gerealiseerd in Meander, kan Woningnet niet aangeven. 

Volledig scherm
De entree voor auto’s. © Ricardo Smit

Adriani wil in elk geval dat de Nieuwegeinse woningzoekenden de vruchten plukken van het project. ,,Zij krijgen voorrang voor woonruimte in Meander. Voor heel Meander wordt gewerkt met een woongroep. Daarbij kan afgeweken worden van de regionale toewijzing; binnen de huisvestingsverordening is daar ruimte voor, die we graag willen gebruiken. De meer dan 150 woningen betekenen voor de Nieuwegeinse woningzoekenden een welkome aanvulling op de woningvoorraad.’’

Bochten

Het Meandercomplex is een langgerekt gebouw in een slingerende (meanderende) vorm gedrapeerd over de locatie op de hoek van de Plettenburgerbaan en de Martinbaan. In totaal is het complex 450 meter lang, maar door de bochten is die uitgestrektheid nergens in volle omvang zichtbaar.

Volledig scherm
Wim de Gruijter van eigenaar De Waal en Elmy Liefferink van woningbouwcorporatie Portaal die Meander gaat verhuren. © Ricardo Smit

Aan de Martinbaan is rond de eeuwwisseling speciaal voor de gemeente een glazen toren, de lens, toegevoegd waar de gemeenteraad vergaderde en het college resideerde. Dit bouwsel gaat verdwijnen omdat het de achterliggende binnentuin te veel afsnijdt van de buitenwereld, legt Wim de Gruijter van eigenaar De Waal beheer uit. 

De Gruijter kent het complex als zijn broekzak. Hij was betrokken bij de ontwikkeling eind jaren 90, aanvankelijk het eerste deel voor bedrijven en later de uitbreiding voor de gemeente Nieuwegein. En ook nu weer is hij betrokken bij de transformatie. Meander staat sinds het vertrek van de gemeente in 2012 voor het grootste deel leeg.

Energieneutraal

Volledig scherm
Een artist impression van het Meanderpark in Nieuwegein, verbouwd tot appartementencomplex. © De Waal

Bijzonder: Meander heeft twee autoliften. Daarmee konden ruim tachtig kantoormedewerkers hun auto op het dak parkeren. Die mogelijkheid krijgen de toekomstige bewoners niet: het dak wordt benut voor zonnepanelen om er toe bij te dragen dat Meander energieneutraal kan functioneren.

,,Hier gaan de ramen eruit, daar komen balkons. Deze planten blijven staan, die gaan eruit’’, zegt De Gruijter terwijl hij door de binnetuin van het complex loopt. Binnen in het  gebouw dat antikraak bewoond wordt, lijkt de tijd stilgestaan te hebben. De receptie waar ooit klanten en relaties ontvangen werden, staat nog in één van de entrees. Boven zijn langgerekte ruimten zichtbaar, met de karakteristieke rijen ramen. Verkleuring op de vloerbedekking verraadt waar ooit bureaus stonden. De ruimten worden straks verdeeld in appartementen.

Uitzicht

In een hoek van het gebouw, bij de hoek van de kruising wijst De Gruijter op de ramen met uitzicht op de optrekkende auto’s bij de kruising. ,,Èn, hoor je wat?’’, vraagt hij. Hij doelt op kritische vragen vanuit de gemeenteraad over teveel geluid van verkeer en bedrijvigheid rond Meander. ,,Geef me een uur met de raadsleden hier en ze zijn allemaal om’’, zegt hij.

Volledig scherm
Eén van de talloze trappenhuizen in Meander. © Ricardo Smit

Feit blijft dat Meander buiten de bewoonde wereld ligt. Weliswaar verandert aan de overkant van de Plettenburgerbaan het gebied Rijnhuizen langzamerhand van bedrijfsterrein in een woonwijk, maar de afstand tot bijvoorbeeld scholen, winkels en andere voorzieningen blijft met bijna twee kilometer behoorlijk ver. Daar doet een aanpassing die de oversteek van de Plettenburgerbaan veiliger moet maken, niets aan af.

Dakloosheid

Meander moet over een jaar of twee onderdak bieden aan veertig vluchtelingen, vijftig mensen die na een periode van psychische problemen of dakloosheid weer zelfstandig gaan wonen en 150 ‘gewone’ woningzoekenden. 

Volledig scherm
Het leegstaande kantoor met zicht op de drukke kruising aan de Plettenburgerbaan. © Ricardo Smit

Daarvoor wordt hetzelfde concept gehanteerd als in PlacetoBU in Leidsche Rijn. Daar verrezen twee jaar geleden bijna vijfhonderd appartementen voor jongeren van 23 tot 27 jaar. De helft van hen heeft op één of andere manier begeleiding nodig. In het begin liepen de spanningen op. Er werden drugs gedeald en gebruikt. 

Woningcoporatie Portaal zette ’s nachts beveiligers in en hing camera's op in de portieken. Volgens woordvoerder Elmy Liefferink  van Portaal is het project niet vergelijkbaar met Meander. ,,Bovendien zijn de kinderziekten eruit en de problemen beheersbaar. Place2BU is niet alleen veel groter, maar daar ging het ook om alleen maar jongeren. Dat is toch een verschil.’’

Gangmakers

Liefferink heeft juist alle vertrouwen in Meander. ,,Het lijkt weliswaar groot, maar is verdeeld in gangen met  telkens één of twee gangmakers, zoals wij ze noemen. Betrokken mensen die niet de baas zijn, maar wel signaleren als iets niet goed loopt. Er is op werkdagen altijd een beheerder en daarbuiten is voor mensen die vanuit de zorg geplaatst zijn altijd hulp oproepbaar.’’

Volledig scherm
Details herinneren aan het voormalig gebruik van Meander als kantoor. © Ricardo Smit

De vijftig bewoners komen volgens Liefferink veelal uit de maatschappelijke opvang. ,,Ze zijn vaak dakloos geweest, hadden een verslaving, schulden, psychische problemen of een combinatie van al deze problemen. Het is een tussenstap naar volledig zelfstandig wonen. Daar zijn deze mensen nog niet aan toe. In een woonwijk is vaak toch afstand tot de omwonenden. Hier kunnen ze straks gemakkelijker bij de buren binnenlopen.’’

Van de 150 'gewone' Nieuwegeinse woningzoekenden  wordt daarom wel verwacht dat ze open staan voor hun buren en bereid zijn daar ook aan bij te dragen, door het opzetten van sociale activiteiten of mee te werken in bijvoorbeeld tuinonderhoud. Ten minste twaalf uur per maand, zo staat in de verhuurovereenkomsten.

Kritiek

Fractievoorzitter Ton de Mol van de Verenigde Seniorenpartij  (VSP) uitte in de gemeenteraad felle kritiek op de eisen die aan woningzoekenden gesteld worden. ,,Er is sprake van ballotage en als je even niet voldoende meewerkt, kun je binnen een maand je huis uitgezet worden. De VSP ziet deze contractvorm als pure chantage. Als men immers niet akkoord gaat met persoonlijke inzet van werkzaamheden die contractueel worden geëist, dan krijgt men ook geen woning’’, aldus De Mol.

Liefferink van Portaal bevestigt dat de inzet van de bewoners geëist wordt. ,,Chantage? Dat is wel een heel dramatisch beeld. Wij vragen: bekommer je om je buren. In de wervingscampagne staat het er nadrukkelijk bij. Onze ervaring elders is dat mensen het juist prettig vinden te weten dat dit in contracten staat. Dan kunnen ze ook elkaar erop aanspreken. Natuurlijk kunnen mensen een reden hebben om even niet mee te doen. In de projecten die wij hebben is tot u toe niemand om die reden eruit gezet.’’

Volgens Liefferink maakt de combinatie van doelgroepen de realisatie van het project mogelijk. ,,Zonder deze kans zouden deze woonruimten er helemaal niet komen.’’ 

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht