Vrouwen doorbreken eeuwenoude
tradities van de universiteit

videoHet was de meeste neutrale toeschouwers en zelfs veel kersverse studenten op het Domplein ontgaan, maar de vrouwen hadden vandaag het voortouw bij de opening van het academische jaar in Utrecht. De vrouwelijke hoogleraren van de Utrechtse universiteit liepen dit keer voorop in de jaarlijkse (op)tocht van het Academiegebouw naar de Domkerk.

En alsof daarmee de eeuwenoude traditie nog niet genoeg geweld werd aangedaan, hadden de vrouwen ook nog de gebruikelijke witte bef ingeruild voor een sjaal met de beeltenis van Johanna Westdijk, 100 jaar geleden de eerste vrouwelijke hoogleraar in Utrecht.

Het voorstel van de vrouwen om de strijd voor gelijke rechten kracht bij te zetten door voor de mannen uit te mogen lopen, werd zonder morren geaccepteerd. Iedereen is er wel van overtuigd dat die strijd nog lang niet gestreden is en het verdient om nog steeds bevochten te worden.

Verrassing

Het afwerpen van de witte bef bleef tot vlak voor het begin van de ceremonie een verrassing voor de mannelijke hoogleraren. Ze volgden hun vrouwelijke collega’s echter glimlachend en ogenschijnlijk goedkeurend in de lange stoet. Mogelijk indachtig een van de vermaarde uitspraken van Johanna Westdijk, zijn ze wel in voor meer afwisseling. Westdijk zei immers ooit: ‘Van een saai leven gaat zelfs een schimmel dood’.

„Om de strenge protocollen te doorbreken is soms een beetje burgerlijke ongehoorzaamheid noodzakelijk”, zei hoogleraar Annetje Ottow, die ook voorzitter van de werkgroep diversiteit is aan de universiteit. De werkgroep nam het initiatief om de vrouwen eens vooraan te laten gaan. „Maar het is niet alleen voor vrouwen, we willen hiermee uitdragen dat alle minderheden gelijke behandeling verdienen.”

Tekst gaat door onder de foto

Volledig scherm
De vrouwelijke hoogleraren lopen voorop, met in plaats van een witte bef een sjaal met de beeltenis van Johanna Westdijk, 100 jaar geleden de eerste vrouwelijke hoogleraar in Utrecht. Links: Annetje Ottow. Rechts: Naomi Ellemers. © Angeliek de Jonge

Kleine stapjes

De vrouwelijke hoogleraar is nog steeds zwaar ondervertegenwoordigd: tegenover elke vrouw staan vier mannen voor de collegebanken. „Dat we vandaag voorop lopen, is misschien een kleine stap in de strijd die we te voeren hebben, maar alle kleine stapjes zijn noodzakelijk”, meent Ottow.

Volgens haar collega Naomi Ellemers, hoogleraar psychologie, lijkt het probleem met de officiële gelijke behandeling opgelost, maar is dat nog zeker niet zo. „Elke keer als het goed dreigt te gaan, hebben we de neiging achterover te leunen, maar dan zakt de vooruitgang meteen weer in. We moeten eraan blijven werken.”

Ze noemt als voorbeeld de immense verschillen die nog steeds te lezen zijn in aanbevelingsbrieven voor beurzen. „Als een man wordt aangeprezen, wordt hij ‘excellent’ of ‘briljant’ genoemd. Van een vrouw wordt vaak gezegd: ‘Ze heeft er hard voor gewerkt’. Dat zegt natuurlijk wel wat.”

'Hard nodig'

Het doorbreken van de tradities bleek ook vandaag nog een lastige, want hoewel de vrouwen de stoet hoogleraren aanvoerden, liep er nog steeds een groepje mannen uit een nog wat hoger echelon voorop, aangevoerd door de rector-magnificus. 

Dat er extra aandacht was voor de rol van de vrouw vond iedereen wel een goed idee. „Het is hard nodig dat het wat gelijker verdeeld wordt”, zeggen Wil en Marina van Zanten uit Eindhoven in koor als ze horen waarom de vrouwen voorop lopen. Zelf vervullen ze als stel nog de redelijk traditionele rolverdeling van werkende man en huisvrouw. „Maar hij moet naar zijn chef luisteren en ik ben eigen baas”, stelt Marina (57).

Anne-May Tio (19) uit Amsterdam was vanmiddag met haar nieuwe studiegenoten economie op het Domplein voor de introductiedagen, maar de traditionele opening van het academische jaar ging volledig aan haar voorbij. Ze kan de vrouwenactie wel waarderen, al vindt de ze urgentie niet echt hoog. „Het lijkt me niet echt nodig, maar het is wel leuk.”

Ontvang elke ochtend handige info en nieuws van onze redactie!

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht