Volledig scherm
De steigers zijn aan de zijkant van de Domtoren vastgemaakt. © W.G. Baer

Wat een mooie plaatjes! Liefhebber stuit op foto's uit 1903 van restauratie Domtoren

De Amsterdamse cultuurkenner Joost Groeneboer heeft een reeks bijzondere foto’s gevonden uit 1903 van de restauratie van de Domtoren. Hij deed zijn vondst in een Utrechtse antiekwinkel.

Volledig scherm
Verzamelaar Joost Groeneboer vond de oude foto’s in een Utrechtse antiekzaak. © Martha Luz Machado Caicedo

De prachtige zwart-witfoto’s tonen de Domkerk en de toren, die toen ook in de steigers stond. Een frappante parallel met nu.

Groeneboer trof het mapje met zo’n 30 genummerde foto’s over de Utrechtse toren en de Domkerk in de antiek- en curiositeitenwinkel Inboedel 24 aan de Oudegracht. Dat gebeurde tijdens zijn dagelijkse rondgang langs antiekzaken in zijn middagpauze. Die route brengt hem ook altijd langs de Domtoren.

75 euro

,,Toen ik de foto’s zag, had ik meteen het idee dat het om iets bijzonders ging”, vertelt Groeneboer, die werkt als specialist cultuurparticipatie en erfgoed bij het Landelijk Kennisinstituut voor Cultuureducatie en Amateurkunst aan de Nieuwegracht. ,,Ik heb het mapje gekocht voor 75 euro. Ik ben een verzamelaar van oude foto’s op het gebied van dansen. Ik weet veel af van de geschiedenis van de fotografie en besefte daarom dat je dit soort foto’s niet vaak tegenkomt.’’

Tekst loopt door onder de foto. 

Volledig scherm
Ook nu staat de Domtoren in de steigers voor een ingrijpende restauratie. De foto rechts is gemaakt vanaf de Vismarkt. © W.G. Baer/Angeliek de Jonge
Quote

Dit soort foto’s kom je niet vaak tegen

Joost Groeneboer

Naast foto’s van de Domtoren in de steigers en van de Domkerk, zaten er in het mapje ook foto’s van het Academiegebouw en van de Kloosterhof, vervolgt Groeneboer. De foto’s zijn gemaakt door de Utrechtse fotograaf W.G. Baer (1866-1938). Baer had een fotostudio aan de Nachtegaalstraat en gaf ook in eigen beheer foto’s uit.

Lucratieve handel

Groeneboer vermoedt dat Baer de restauratie van de Dom als een project heeft vastgelegd. ,,Uit eigen initiatief, in opdracht van de gemeente of van het kerkbestuur. Dat is mij niet bekend. Het was een lucratieve handel. Ook toen waren veel Utrechters geïnteresseerd in hun stad. Tegelijkertijd zie je dat vanaf het laatste kwart van de 19de eeuw fotografie steeds meer wordt gebruikt als hulpmiddel en voor documentatie bij het opknappen van monumenten.’’

Beeldbank

Quote

Het was een lucratieve handel, ook toen waren veel Utrechters geïnteresseerd in hun stad

Joost Groeneboer

De foto’s van Baer die hij in handen heeft gekregen zijn niet uniek, weet Groeneboer. ,,De beeldbank van het Utrechts Archief heeft dezelfde serie in zijn bezit, in ander formaat. De door mij gekochte serie is afgedrukt op glanzend fotopapier in een grootte van circa 18 bij 13 centimeter.” Ook de beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft veel foto’s van Baer en de Dom op zijn site staan.

De restauratie van de verwaarloosde Domtoren, rond 1900, had overigens veel voeten in de aarde. De gemeente gaf in 1899 opdracht tot restauratie en gaf daarbij als leidraad mee ‘de Domtoren terug te brengen in de oorspronkelijke stijl’. 

Spits

Het duurde uiteindelijk, na eindeloze discussies over de restauratie en wisselingen in de begeleidende commissie tot 1929, voordat de toren volledig gerestaureerd was. De Domtoren, die oorspronkelijk 109 meter hoog was, kreeg in 1910 een nieuwe spits. Het beeldbepalende Utrechtse gebouw kreeg daardoor zijn huidige hoogte van 112.32 meter: de hoogste kerktoren van Nederland.

Volledig scherm
Op de achtergrond is de Domtoren in de steigers te zien. © W.G. Baer
Volledig scherm
De Domkerk, zonder de kenmerkende toren. © W.G. Baer
Volledig scherm
De kloosterhof. © W.G. Baer
Volledig scherm
De kloostergang in 1903, sfeervol vastgelegd. © W.G. Baer

In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht