Officieren van justitie Michaël van Leent en Daphne van der Zwan moeten maandag en dinsdag de impact van de zedenzaak voor het voetlicht brengen
Volledig scherm
Officieren van justitie Michaël van Leent en Daphne van der Zwan moeten maandag en dinsdag de impact van de zedenzaak voor het voetlicht brengen © Erik van 't Woud

'Wie is de serieverkachter? Wat is zijn verklaring?

De kans dat hij zélf gaat praten, is miniem. Gerard T., de man die ervan wordt verdacht de Utrechtse serieverkrachter te zijn, houdt sinds zijn aanhouding in juli 2014 zijn kaken stijf op elkaar. Aan de officieren van justitie Michaël van Leent en Daphne van der Zwan maandag en dinsdag de taak de gruwelijkheden van dé serieverkrachter te verwoorden, te kwalificeren en een straf te eisen.

Tot op het laatste moment is het hectisch in de zaak tegen de Utrechtse serieverkrachter. Als maandag de rechtbank de strafzaak tegen de 53-jarige Nieuwegeiner Gerard T. na anderhalf jaar inhoudelijk gaat behandelen, is het onderzoek ternauwernood afgesloten. Deze week werd de laatste getuige gehoord: een politie-informant waartegen T. in het huis van bewaring heeft verteld de serieverkrachter te zijn. Zijn advocaat vertrouwt die verklaring niet en suggereert dat T. min of meer gedwongen is te praten. Het verhoor van de informant moet daar helderheid in brengen.

,,Deze laatste week zijn we nog dagelijks bezig met de zaak. Dag en nacht, durf ik wel te zeggen. Zo'n getuige-verhoor vergt voorbereiding, we moeten erbij aanwezig zijn en er natuurlijk ook iets van vinden. Daar denken we goed over na,'' verklaart officier van justitie Michael van Leent de volgepropte dagen - 'we overleggen en vergaderen veel' - in aanloop naar de inhoudelijke zitting van maandag.

Gerard T.
Volledig scherm
Gerard T. ©

Gerard T. is volgens justitie de man die in de jaren 1995 en 1996 en in 2001 Utrecht en omgeving in de greep hield. Vrouwen durfden bij invallende duisternis niet meer alleen te fietsen door het groene buitengebied ten oosten van de stad en mannen waren op hun beurt benauwd dat hun zus of vriendin ten prooi zou vallen aan de vadsige man op zijn mountainbike of scooter. Gewapend met een busje deodorant of niet: de Utrechtse serieverkrachter kon je pakken. Zomaar uit het niets. Hij rukte je van je fiets, misbruikte je zonder enige terughoudendheid en liet je daarna voor oud vuil achter.

Verjaard
22 aangiften van vrouwen uit die periode zouden destijds volgens justitie aan de Utrechtse serieverkrachter kunnen worden toegeschreven. Slechts vier verkrachtingen zijn er uiteindelijk op de dagvaarding beland, omdat daarvoor het DNA-bewijs sterk genoeg is. In de overige zaken moest het OM afzien van vervolging. Het merendeel daarvan zijn aanrandingen die inmiddels zijn verjaard. In drie verkrachtingszaken krijgt justitie de magere sporen niet aan T. gelinkt.

Het is maandag en dinsdag aan officieren van justitie Michaël van Leent en Daphne van der Zwan om de impact van de zedenzaak voor het voetlicht te brengen. En de rechtbank een voorstel te doen voor een passende straf voor dé serieverkrachter van Utrecht. Dat is beiden toevertrouwd. Van Leent gold jarenlang als vooraanstaand crime-fighter van het parket Utrecht, voordat hij twee jaar geleden vertrok naar het hof in Den Haag als advocaat-generaal (officier van justitie in hogerberoepszaken). Hij was sinds 2001 zaaksofficier van de Utrechtse serieverkrachter en is sinds T.'s arrestatie weer op de zaak gezet.

Quote

In elk geval twee van de vier aangeef­sters zullen maandag hun relaas laten voorlezen op de zitting. Ook bestaat de mogelijk­heid dat ze een schadever­goe­ding eisen

Daphne van der Zwan

Van der Zwan raakte als zaaksofficier betrokken, onder meer wegens haar specialisatie in grootschalige onderzoeken.

Secuur werk
,,Met het schrijven van het requisitoir dat we straks op de zitting uitspreken, zijn we tot het laatste moment bezig. Hierin leggen we verantwoordelijkheid af over het onderzoek en gaan per feit in op de bewijsmiddelen. Samen met het formuleren van de eis, is dit een zeer secuur werk. En dat kost tijd en aandacht,'' zegt Daphne van der Zwan, die al anderhalf jaar in contact staat met de slachtoffers van de serieverkrachter. Dat doet ze samen met een speciale slachtofferofficier, die de vrouwen op de hoogte houdt van het onderzoek en begeleidt. ,,In elk geval twee van de vier aangeefsters zullen maandag hun relaas laten voorlezen op de zitting. Ook bestaat de mogelijkheid dat ze een schadevergoeding eisen.''

Als Van der Zwan en Van Leent in herinnering teruggaan naar het moment van het totaal onverwachte telefoontje ('we hebben een DNA-match met de serieverkrachter), is iets van de euforie weer voelbaar. ,,Ik was al zó lang betrokken bij de zaak, heb op de plaats delict gestaan van de verkrachting in 2001 en heb met het team zoveel uren in de zaak zitten; ik kan je zeggen, ik had heel wat adrenaline te verwerken,'' vertelt Michael van Leent over die bewuste dinsdag 15 juli 2014. ,,Die adrenaline sloeg overigens razendsnel om in het handelen naar de feiten. 'Wat nu?' was mijn eerste gedachte. De man liep nog vrij rond, dus moesten we afwegen hoe snel hij moest worden opgepakt. Hadden we bijvoorbeeld nog meer bewijs tegen T. nodig om hem aan te houden. Binnen een etmaal zijn we zijn woning binnengegaan en zat hij vast.''

Overigens werd direct opnieuw DNA van T. afgenomen, om er zeker van te zijn dat de eerdere match bij het NFI inderdaad klopte. De Nieuwegeiner had erfelijk materiaal afgestaan, nadat hij tegen de lamp liep bij de diefstal van een lokfiets. Dat leidde tot de bingo met het DNA van de serieverkrachter, opgeslagen in een speciale databank.

Gerard T. tijdens een eerdere rechtszaak met zijn advocaat Maarten Krikke en de officieren van justitie Daphne van der Zwan en Michael van Leent.
Volledig scherm
Gerard T. tijdens een eerdere rechtszaak met zijn advocaat Maarten Krikke en de officieren van justitie Daphne van der Zwan en Michael van Leent. © ANP

Euforie
,,Toen het onderzoek tegen T. eenmaal op gang was - en dat was dus vrij direct na het telefoontje - loopt de euforie als vanzelf weg door de gootsteen. Wat overblijft is een reguliere zaak, waarin werk aan de winkel is.''

Van der Zwan: ,,Wie is hij? Wat is zijn verklaring? Wat zeggen anderen over hem? Daar hebben we antwoord op proberen te krijgen.''

Of Gerard T. maandag iets van zichzelf zal tonen als hij geconfronteerd wordt met de nachtmerries van de vrouwen, blijft vooralsnog de vraag. Tot nu toe heeft hij zijn mond gehouden tegenover verhoorders, rechters en officieren van justitie. Of hij überhaupt wat aan zijn advocaat heeft losgelaten, is onduidelijk.

Slechts één keer liet T. miniem iets blijken tijdens een proformazitting in oktober 2014. ,,Heeft u deze feiten gepleegd?'' probeert officier Michaël van Leent. ,,Geen antwoord,'' klinkt de hoge, beheerste stem van T.

,,Uw verklaring is voor ons niet van belang voor het bewijs, maar voor iets anders. U moet zich verantwoorden voor wat er is gebeurd. Ook richting de slachtoffers. Zij wachten op uw verhaal. Bent u bereid te gaan verklaren?''

,,Geen antwoord.''

Als collega-officier Van der Zwan voorleest hoe de tweede aangeefster door de serieverkrachter vaginaal, anaal en oraal is verkracht, hoe ze inwendig een fietspomp moest dulden en hoe ze halfnaakt een sloot in vluchtte om zich tot aan haar neus toe onder water schuil te houden, geeft T. toch iets van zichzelf prijs. Zijn kaken kleuren rood.

De maximale straf die het OM dinsdag tegen T. kan eisen is 16 jaar.


In samenwerking met indebuurt Utrecht

Utrecht