Volledig scherm
© Shutterstock

‘Chimpansees krijgen betere band door samen een film te kijken’

Niet alleen mensen kunnen een betere band met elkaar krijgen na het gezamenlijk kijken van een film, ook bij chimpansees en bonobo’s kan dit de sociale band verbeteren. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek. Volgens de onderzoekers hebben sociale verbintenissen door gezamenlijke activiteiten diepe evolutionaire wortels.

Voor het onderzoek, gepubliceerd in Proceedings of Royal Society B, werd een korte film getoond aan tweetallen chimpansees. Vervolgens werd gemeten hoe lang het duurde voor de twee apen elkaar benaderden, hoe dicht ze bij elkaar kwamen en hoelang ze bij elkaar in de buurt bleven. De apen die gezamenlijk naar dezelfde korte film keken, bleken sneller naar elkaar toe te gaan en langer bij elkaar in de buurt te blijven dan apen die afzonderlijk naar de films hadden gekeken.

Verder bleek dat alleen de chimpansees die gezamenlijk naar dezelfde film hadden gekeken elkaar achteraf vlooiden. Vlooien is gedrag dat ervoor zorgt dat sociale banden worden opgebouwd, onderhouden en versterkt.

In een afzonderlijk experiment bekeken de onderzoekers ook de band tussen mensen en chimpansees. Als een chimpansee samen met een mens een filmpje had bekeken, bleek er ook een sterkere band te zijn tussen de twee, vergeleken met de band bij het afzonderlijk bekijken van het filmpje. In de studie werd volgens de onderzoekers de favoriete soort video van apen getoond; filmpjes van andere spelende apen.

Verwantschap

Een gedeelde activiteit als een film kijken is dus niet, zoals vaak werd gedacht, uniek voor de mens, benadrukt psycholoog Wouter Wolf, co-auteur van de studie. ,,Mensen en chimpansees gebruiken dezelfde soort psychologie om aan elkaar te hechten. Dit betekent dat deze evolutionaire wortels zich eerder hebben gemanifesteerd dan altijd werd gedacht.” 

Chimpansees hebben (samen met bonobo's) van de nog levende diersoorten de grootste verwantschap met de mens op de evolutionaire tijdlijn, zo blijkt uit eerder onderzoek. De mens en de chimpansee delen een gemeenschappelijke voorouder. Zo’n zeven miljoen jaar geleden splitste de soort die uiteindelijk tot de mens leidde zich af van de soort die tot de chimpansee en bonobo evolueerde. 

Social media

De conclusie van het onderzoek werpt de vraag op wat er verloren gaat als mensen minder gedeelde ervaringen beleven. Vroeger zaten families avonden lang samen tv te kijken, terwijl er tegenwoordig steeds meer afzonderlijk op de telefoon of tablet wordt gekeken. Deze manier van afzondering kan leiden tot een minder goede band, terwijl de gezamenlijke activiteiten juist leiden tot een betere band.

Zulke activiteiten creëren immers ‘gemeenschappelijke raakvlakken’ bij mensen. ,,Als je samen naar de film gaat en naast elkaar zit, is dit een sociaal fenomeen. Maar als de ander dan ineens op zijn telefoon gaat, ontstaat er irritatie, want je kijkt de film niet langer samen.” 

Wolf stelt dat mensen ‘verslaafd zijn aan delen’, maar meestal online. Dat is de aantrekkelijkheid van sociale media: er is een verlangen naar het delen van momenten waardoor een gevoel van verbondenheid ontstaat. ,,Maar krijg je deze diepere ervaring ook van sociale media?” vraagt hij zich af. ,,De eigenschappen van zo’n sociaal online netwerk zijn toch anders.”

De onderzoekers merken overigens op dat het gedrag van de primaten slechts drie minuten is onderzocht na het tonen van de film. Of er ook langetermijneffecten zijn van de gezamenlijke activiteit is dus niet duidelijk. Verder werden voor het onderzoek chimpansees en bonobo's in gevangenschap gebruikt. De onderzoekers weten niet of dezelfde effecten optreden bij dieren in het wild. 

Volledig scherm
Gezamenlijk een film kijken schept een band. © Shutterstock