Volledig scherm
De xenobot is de allereerste levende robot. © Douglas Blackiston

Dit revolutionaire robotje leeft écht (en dat is niet zonder risico's)

Maak kennis met de ‘xenobot’, een ‘levende robot’ gemaakt van levende cellen. Amerikaanse wetenschappers die hem hebben ontwikkeld, voorspellen een gouden toekomst.

De ‘traditionele’ robot, die bestaat uit metaal, plastic, chips en een hoop draadwerk, krijgt concurrentie van de xenobot. Deze totaal nieuwe levensvorm is het laatste wondertje van de wetenschap en werd deze week gepresenteerd in het vakblad PNAS.

Volledig scherm
Afrikaanse klauwkikker © Wikipedia

Klauwkikker

Hoe maak je een xenobot? Dat doe je op basis van het volgende recept: neem een Afrikaanse klauwkikker, zijn Latijnse naam luidt Xenopus laevis, waar de naam xenobot van is afgeleid. Neem een stukje van embryocellen uit de kikker. Haal er huidcellen en pompende hartspiercellen uit. Laat Deen Green, een supercomputer, zoeken naar algoritmes om deze kikkercellen zo aan elkaar te klikken dat zij kunnen voortbewegen en specifieke taken kunnen verrichten.

Vraag vervolgens een microchirurg om deze cellen, ter grootte van een halve millimeter, na te bouwen. Hij maakt van de hartspier- en huidstamcellen een kweek, snijdt die met ultrakleine draadjes en schaartjes in stukken en zet alles naar het voorbeeld van de computer in elkaar. De huidcellen zorgen voor stevigheid, de hartcellen voor beweging. En klaar is de xenobot, de eerste minirobot die is gemaakt van levende cellen.

Quote

De xenobot is geen traditione­le robot en ook geen bekende diersoort. Het is een levend organisme

Joshua Bongard, Wetenschapper, verbonden aan de Universiteit van Vermont

,,Het gaat hier om een nieuw wetenschappelijk speelveld’’, zegt Joshua Bongard, die het onderzoek mede heeft geleid. Bongard werkt aan de Universiteit van Vermont en is gespecialiseerd in computer- en robottechniek. ,,De xenobot is geen traditionele robot en ook geen bekende diersoort. Het is een levend organisme dat kan worden geprogrammeerd en zichzelf herstelt als het wordt beschadigd.

Schoonvegen

Testen hebben inmiddels uitgewezen dat groepen xenobots zich in cirkels voortbewegen en uit eigen beweging samen ‘vrachtjes’ (bijvoorbeeld proteïnen of andere cellen) naar een centrale plek brengen. Ook zouden ze een oppervlak ‘schoonvegen’. Dat zou er mogelijk op termijn toe kunnen leiden dat zij bijvoorbeeld worden ingezet in het schoonmaken van dichtgeslibde aders. Er werden ook xenobots gemaakt met een gat in het midden waarin medicijnen konden worden geplaatst. Die zouden naar bepaalde plekken in het lichaam kunnen worden gebracht.

De xenobots zouden ook radioactieve besmetting kunnen opsporen of microplastic uit de oceanen kunnen halen. Het is echter niet alleen hosanna. De biologische mini-machientjes kunnen niet eten. Zij sterven daardoor al na een paar dagen of hooguit een week een wisse dood.

Veroudering

Mochten wetenschappers er ooit in slagen de xenobots een langer leven te geven en grotere en complexere varianten op maat te maken, dan ligt mogelijk herstel van aangeboren afwijkingen of het repareren van huid in het verschiet. Dat laatste zou een grote stap kunnen zijn in de strijd tegen veroudering.

Er rijzen al meteen ethische vragen bij het onderzoek. De wetenschappers geven zelf toe dat er een gevaar schuilt in de ontdekking. De bio-systemen zouden dermate complex kunnen worden dat ze voor de mens, wat gedrag betreft, oncontroleerbaar worden. Om maar te zwijgen over de mogelijkheid dat de technologie gebruikt zou kunnen worden voor slechte doeleinden. Nog een cruciale hobbel: zal ooit worden toegestaan dat dergelijke machientjes van menselijke cellen worden geconstrueerd?