Volledig scherm
Kleitablet ter illustratie. © EPA

Eeuwenoud spijkerschrift geeft elf verborgen steden prijs

Het is de droom van iedere archeoloog of ontdekkingsreiziger: het ontdekken van een verborgen stad. Maar waar begin je met zoeken? Een groep archeologen heeft misschien wel het antwoord. Door duizenden kleistenen uit het bronzen tijdperk te analyseren kunnen ze nu een ruwe schatting maken van waar de verborgen steden moeten liggen. 

De Washington Post meldt dat een internationaal team van archeologen ruim 12.000 oude kleistenen, die zijn gevonden in de oude stad Kanesh (in het huidige Turkije) heeft geanalyseerd. De stenen waren beschreven met spijkerschrift, een van de oudste bekende schriften.

De kleitabletten zijn onder meer beschreven door handelaren en bevatten allerlei informatie zoals handelsregisters, waardestijgingen en -dalingen en zelfs huwelijksdocumenten. Ook staan er routebeschrijvingen op naar andere steden waarmee handel werd gedreven. Uiteindelijk is het de combinatie van de routebeschrijvingen en de handelsgegevens die ervoor heeft gezorgd dat de archeologen nu een grove schatting kunnen maken van waar andere oude steden hebben bestaan. 

Een team van wetenschappers heeft de enorme schat aan informatie verzameld van de kleitabletten, gedigitaliseerd en gecodeerd. Zo konden ze allerlei berekeningen loslaten op de verkregen gegevens. Van al die gegevens hebben ze achterhaald dat er in die tijd, in het koninkrijk van Assyrië (nu grotendeels gelegen in Turkije en Syrië) tussen 26 steden handel werd gedreven. Van vijftien van die steden was de locatie al bekend, maar van de andere elf nog niet. 

Handel

De locatie van steden was in die tijd erg belangrijk. Immers: hoe dichterbij, hoe makkelijker het is om handel te drijven. Van steden die dicht bij elkaar liggen, is dus meer documentatie beschikbaar dan van steden die verder van elkaar af liggen. Door alle gegevens over de handel tussen de steden, en de routebeschrijvingen op de kleitabletten te analyseren en te vergelijken kon een steeds nauwkeuriger schatting worden gemaakt van de locaties van handelssteden.

Uiteindelijk zijn alle resultaten die voortkwamen uit de analyses vergeleken met recente opgravingen en met locaties van oude steden die al bekend waren. De computer had wat betreft de locaties van de steden waarvan de locatie al bekend was, in twee derde van de gevallen gelijk. Een prima schatting dus. 

De resultaten zijn ook vergeleken met locaties waarvan al jaren vermoed wordt dat er een oude stad moet hebben gelegen. In sommige gevallen bleek de analyse op basis van de kleitabletten gelijk aan de eerdere vermoedens van historici. Overigens weken in sommige gevallen de vermoedelijke locaties van steden duizenden kilometers af. 

De wetenschappers hopen met hun ontdekking bij te dragen aan nieuwe opgravingen, en aan meer kennis over het bronzen tijdperk. Daarbij willen ze laten zien dat we ook nu nog kunnen profiteren van wat onze voorouders 4.000 jaar geleden in het spijkerschrift aan elkaar meldden. Een goede documentatie blijkt ook eeuwen later dus nog zijn vruchten af te werpen. 

Volledig scherm
Een kleitablet dat te zien is in het rijksmuseum van oudheden in Leiden.