Volledig scherm
deep brain stimulation of DBS © nvt

Electrodes in het brein verminderen Gilles de la Tourette-tics

Tics en scheldpartijen. Mensen met het syndroom van Gilles de la Tourette kunnen er niks aan doen. Of toch wel? Nieuw onderzoek wijst uit dat elektrodes in het brein deze klachten met meer dan de helft verminderen.

Na de hersenoperatie kwamen de tics niet alleen de helft minder voor, de klachten waren ook veel minder heftig. ,,Dat betekent dat deze patiënten weer een keer naar de bioscoop of het restaurant kunnen, zonder raar aangekeken te worden. Studiegenoten zullen weer naast hen in de klas willen zitten,” legt Anouk Smeets, neurochirurg in opleiding aan het Maastricht Universitair Medisch Centrum de impact uit. Zij onderzocht de effecten van de operatie – ook wel diepe hersenstimulatie genoemd – op de achttien patiënten die sinds 1999 zijn behandeld in Nederland.

Het Maastricht UMC+ was het eerste ziekenhuis ter wereld dat 19 jaar geleden de hersenoperatie uitvoerde en is nog altijd de enige in Nederland waar patiënten voor deze behandeling terecht kunnen. Gemiddeld wordt er één patiënt per jaar geholpen. Tijdens de operatie worden gaatjes in de schedel geboord, waarna elektrodes in de hersenen worden geplaatst. Die implantaten zijn verbonden met een batterij, die continu schokjes afgeeft aan een hersengebied dat beweging, gedrag en emoties aanstuurt.

Veelvuldig vloeken

De patiënten kregen voor en na hun operatie uitgebreide vragenlijsten en werden jarenlang gevolgd. Ook werden hun tics vastgelegd op video. De Maastrichtse onderzoekers ontdekten dat de schokjes in het specifieke hersengebied enorme verbetering gaf, zonder bijwerkingen.

In Nederland leven er naar schatting 15.000 mensen met het syndroom van Gilles de la Tourette. Het syndroom komt vaker voor bij kinderen, maar twee derde van hen groeit over de ziekte heen. De meest kenmerkende klachten zijn ‘gekke’ onwillekeurige bewegingen met het hoofd, mond of wenkbrauw, schudden van het lichaam, veelvuldig vloeken of kuchen. De omgeving denkt soms ten onrechte dat de patiënt dronken is. Volgens onderzoekster Smeets kan dit grote problemen opleveren in het sociale leven. ,,Werken of studeren gaat vaak niet meer.”

Wanneer gedragstherapie of medicatie (anti-psychotica) niet werkt, kan een patiënt in aanmerking komen voor de hersenoperatie. De jongste geopereerde Nederlandse patiënt tot nu toe was 18 jaar.

Diepe hersenstimulatie wordt ook toegepast bij patiënten met bewegingsstoornissen zoals Parkinson en andere psychiatrische stoornissen zoals dwangstoornissen.