Hoe klimaatverandering het dagelijks leven overal ter wereld nu al ontregelt

Nieuwe serie WaterlandersJeannette den Boer en Stefan Coppers maken een wereldreis om te ervaren hoe klimaatverandering het dagelijks leven elders op aarde nu al ontregelt. Vanaf vandaag wekelijks te zien op deze website. Bekijk hierboven aflevering één. 

Het is een maf gezicht. Op de steppe, tussen een stel Masaivrouwen, loopt een lange blonde Nederlandse in korte broek te sjouwen met een jerrycan aan een band om haar hoofd. Op de achtergrond struint een stel giraffen voorbij.

Volledig scherm
© AD

Helse ervaring

Vijf dagen achter elkaar ging Jeannette den Boer (30) met de inwoners van een Keniaans dorpje water halen. Een tamelijk helse ervaring, vertelt de Amsterdamse, terwijl ze op haar laptop de filmbeelden laat zien die haar vriend Stefan Coppers (37) schoot. ,,Elke ochtend om 6 uur op om tien kilometer te lopen; vijf kilometer naar het waterbassin en met tien liter water op de rug weer terug. Bij veertig graden. Na drie dagen had ik vreselijke nekpijn. Je voelt je smerig, maar het enige waarmee je je kunt afspoelen is een kopje slootwater. Dat vervolgens wordt hergebruikt om kleren in te wassen.’’

Jeannette en Stefan logeerden een week bij de Masai om te ervaren wat het betekent om te leven met waterschaarste. ,,Je hoort zoveel over klimaatverandering, maar hoe erg is dat eigenlijk? Als je erover nadenkt, blijken bijna alle vervelende consequenties watergerelateerd. Enerzijds de stijgende zeespiegel, anderzijds de tekorten aan zoet water’’, verklaart Stefan het idee achter hun documentaireserie Waterlanders, die vanaf vandaag te zien is op de website van deze krant.

Volledig scherm
© Arie Kievit

Het stel – hij is tv-maker, zij organiseerde congressen – zegde hun banen op voor een reis langs plekken waar de waterproblemen van de toekomst zich nu al openbaren. ,,Wij zijn geen klimaatexperts. Maar door te laten zien wat mensen op deze plekken ervaren, hopen we de gevolgen inzichtelijk te maken’’, zegt Jeannette. ,,In Nederland denken we bij klimaatverandering misschien: lekker, een graadje erbij. Maar in een Keniaans dorpje in the middle of nowhere voelen ze als eerste de consequenties. Terwijl ze - met die paar geiten en kippen rond hun hutjes – natuurlijk niks aan het broeikaseffect hebben bijgedragen. Dat is wrang.’’

Naast Kenia reisden ze afgelopen maanden naar Miami, Mexico Stad, Groenland en Jordanië. Onder andere Vietnam, China en Kirabati – het exotische eilandenrijkje in de Stille Oceaan dat als eerste verdrinkt bij een stijgende zeespiegel – staan komende maanden nog op het programma. Momenteel zijn ze even in Nederland om de eerste afleveringen over schermutselingen om drinkwater, smeltende ijskappen en klimaatvluchtelingen te monteren.

Dat water hier gewoon uit de kraan komt, ervaren ze na die reis ineens als een godsgeschenk. Stefan: ,,Na een week bij de Masai waren we echt van slag. Water is zo’n primaire levensbehoefte, maar die vrouwen hebben er een halve dagtaak aan. Elke dag opnieuw.’’

Volledig scherm
© AFP

Riolen in de rivier

In Mexico Stad filmden ze wat de gevolgen zijn van bevolkingsgroei terwijl de watervoorraden slinken. Alleen in de lager gelegen, rijkere wijken komt daar nog water uit de kraan, zegt Stefan. ,,Wij bezochten een hoger gelegen, arme wijk. Daar werd water gebracht met een tankwagen. Die had water bij zich voor drie huizen, daar stonden dertig mensen voor in de rij. Wie niet aan de beurt komt, moet de volgende dag opnieuw in de rij gaan staan. Dus hebben ze geen tijd om te werken. Tegelijkertijd worden ze gedwongen om flessen water te kopen, die veel duurder zijn en milieubelastend.’’

Woensdag vertrekt het koppel naar India, waar Jeannette in de Ganges gaat zwemmen. Je moet er maar zin in hebben, een duik in die buitengemeen smerige rivier waar riolen op uitkomen, afval wordt geloosd en lijken worden verbrand. Maar dat is nou eenmaal wat Indiërs zelf ook doen om zich te wassen, verklaart Jeannette. ,,Een kwart van de Indiase bevolking is van die rivier afhankelijk. En met onze westerse consumptiedrift zijn wij medeplichtig aan wat daar gebeurt. Ik koop zelf ook kleren van merken die ze laten maken in fabrieken die hun verfstoffen in de rivier dumpen.’’

Wat we hier in Nederland zelf kunnen doen om de aarde voor iedereen leefbaar te houden? Ook dat komt aan de orde in hun korte, luchtige documentaires. Het is iets waar ze mee worstelen, zegt Stefan. ,,We begonnen superpositief aan deze reis. Maar veel mensen die we spreken, zijn behoorlijk negatief. Wat klimaatverandering betreft is het niet vijf vóór, maar vijf over twaalf. Tegelijkertijd is het helaas nog altijd best een stoffig onderwerp. In de voetbalkleedkamer voel je je toch een zeur als je zegt dat de kraan best even uit kan als je je ballen scheert. Maar de moraal is wel dat we allemaal wat zullen moeten veranderen.’’

 Jeannette den Boer en Stefan Coppers  zijn morgenochtend te zien in onze Ochtend Show to go.