Je merkt er weinig van, maar het wordt steeds donkerder op aarde

VIDEOWekelijks geeft Het LAB, het zusje van de Universiteit van Nederland, antwoord op een wetenschappelijke vraag. Deze week: waarom wordt het heelal steeds groter en groter? Sterrenkundige Joeri van Leeuwen (Universiteit van Amsterdam en het Astron) legt het uit.

Je merkt er misschien weinig van, maar het wordt steeds donkerder op aarde. Hoe dat komt? Het heeft alles te maken met het uitdijen van ons sterrenstelsel. In het begin der tijden was het heelal een stuk kleiner dan het nu is. Het is bijna niet voor te stellen, maar ooit was het hele heelal niet groter dan een sinaasappel. In deze sinaasappel lag alles besloten; alle sterren die zich in het heelal bevinden. Een enorm hete bol met een zeer hoge dichtheid, met ontzettend veel energie.

Door de oerknal, 14 miljard jaar geleden, is die sinaasappel uit elkaar geklapt en begon het heelal met uitdijen. De eerste sterrenstelsel begonnen zich te vormen en het heelal koelde langzaam af.

Een eeuw geleden is door de Amerikaanse astronoom Edwin Hubble ontdekt dat alles in het heelal nog steeds aan het uitzetten is, dus ook de ruimte om de sterren heen. Eind jaren 90 is ontdekt dat alles steeds sneller uitzet. Op deze manier wordt het heelal dus steeds groter.

Krentenbol

Je kunt dit vergelijken met het bakken van een krentenbol. Als het deeg gaat rijzen, gaan de krenten steeds verder uit elkaar bewegen ten opzichte van de krent in het midden. Dit gebeurt ook met de sterren in ons heelal: de lichtbronnen gaan verder van ons af staan en op aarde wordt het donkerder.

Het heelal is in de laatste paar miljard jaar zo leeg en koud geworden, dat er een andere vorm van energie vrijkomt: donkere energie. Die laat het heelal nog verder uitzetten en zo bewegen alle sterren en planeten zich nog verder van ons af. Wanneer je een filmpje hiervan zou maken en achterstevoren zou afspelen, zie je dus alle sterren en planeten uiteindelijk weer samengevoegd worden tot die ene sinaasappel.

Volledig scherm
© Thinkstock

Niet een heel optimistisch verhaal, net nu de dagen weer langer beginnen te worden en het weer langer licht is. Maar zoals wel vaker in de astronomie, laten de gevolgen nog een behoorlijk tijdje op zich wachten. Over een jaar of 20 miljard zitten we op aarde pas echt in het donker. Dat duurt dus nog wel even.  

  1. Zoektocht naar buitenaards leven: zo vind je een alien
    Video

    Zoektocht naar buiten­aards leven: zo vind je een alien

    Al jaren fantaseren ze in Hollywood over de mogelijkheid dat er buitenaards leven bestaat. En wij fantaseren natuurlijk uitbundig met ze mee! Want het kan toch bijna niet dat er in die oneindige hoeveelheid planeten en sterren in ons heelal maar één intelligent soort wezen bestaat? De vraag is alleen: waar begin je met zoeken? Sterrenkundige Lucas Ellerbroek (Universiteit van Amsterdam) neemt je in zijn college mee op zoektocht.