Volledig scherm
© AFP

Losgescheurde mega-ijsschots legt uniek ecosysteem tijdelijk bloot

Het is een race tegen de klok. Het unieke ecosysteem dat 120.000 jaar onder de losgescheurde ijsberg Larsen C lag, moet bestudeerd worden voordat het letterlijk als sneeuw voor de zon verdwijnt. Dat meldt het wetenschappelijke vakblad Nature.

Afgelopen juli gebeurde wat wetenschappers al lang vreesden: Larsen C, de op twee na grootste ijsberg ter wereld, scheurde los en dreef weg in zee. Het losgescheurde stuk van 5.800 vierkante kilometer bleef lange tijd op dezelfde plaats dobberen, maar inmiddels begint het weg te drijven. 

Pas nu wordt duidelijk dat de ijsberg boven een uniek ecosysteem lag dat wetenschappers dolgraag willen bestuderen. Alleen is er niet veel tijd meer: het ecosysteem lag namelijk 120.000 jaar onaangeroerd onder het ijs. Het oppervlak zal snel opwarmen, waardoor de organismen in het ecosysteem binnen de kortste keren zullen verdwijnen.

,,Ik kan me geen meer dramatische verandering van levensomstandigheden indenken, in geen enkel ander ecosysteem op aarde”, aldus Julian Gut, zeebioloog aan het Alfred Wegener Instituut. Het komt er dus op aan zo snel mogelijk actie te ondernemen.

Volledig scherm
© AFP

Helaas krijgt het British Antarctic Survey (BAS) te kampen met logistieke problemen. Er zijn maar weinig onderzoeksschepen uitgerust voor poolexpedities en bovendien kan het jaren duren voordat het veilig genoeg is om naar de plek te varen. Onder de beste omstandigheden kan de expeditie pas begin volgend jaar vertrekken.

Witte mat

Voor ze het ecosysteem kunnen onderzoeken, is het speculeren welke organismen er leven. In 2005 trok een onbemande onderzeeër onder de ijsberg. Op de videobeelden die de duikboot toen maakte, is een witte mat te zien. Dat wijst op de aanwezigheid van een microbe (levend wezen dat te klein is om met het blote oog te kunnen zien) die teert op zwavel en een unieke chemotrofe oester. Een chemotroof-organisme haalt, in tegenstelling tot fototrofe-wezens, energie uit andere bronnen dan de zon. 

Volledig scherm
© NASA

NASA

Een dergelijk ecosysteem zal onherroepelijk verloren gaan wanneer het komt bloot te liggen. ,,Nu er zon is, zal er phytoplankton komen, daarna zooplankton, vervolgens vissen, zeevogels en gaandeweg zeezoogdieren”, aldus Phil Trathan van het BAS.

In 1995 en 2002 kwamen er al eens stukjes van het ecosysteem bloot te liggen, toen kleinere ijsschotsen van Larsen loskwamen. Toen konden wetenschappers pas na enkele jaren naar het gebied afreizen, maar dat bleek te laat. Het systeem was al zwaar beïnvloed door het nieuwe klimaat.

Volledig scherm
© EPA