Volledig scherm
Astronaut Edwin 'Buzz' Aldrins voet op het maanoppervlak © EPA

Maanstofzakje Apollo 11 inzet van juridische touwtrekkerij

Een wit stoffen zakje is een zaak van nationaal belang geworden in de nasleep van een rechtszaak van de Amerikaanse overheid tegen Max Ary, de voormalig directeur van het ruimtevaartcentrum Cosmosphere in Kansas. 'Een bijzonder voorwerp', zo meent rechtmatig eigenaar NASA.

Volledig scherm
Lancering van de Apollo 11 © AFP

Het zakje dat meevloog tijdens de roemruchte Apollo 11-missie, en de opdruk 'maanmateriaal' draagt, is door de overheid verkocht op een openbare veiling. Men ging ervan uit dat het kleinood aan Ary toebehoorde en werd verbeurdverklaard. Niets is minder waar.

Nationaal erfgoed
,,Het is een bijzonder voorwerp, als het al geen nationale schat is'', zegt een woordvoerder over het zakje waar in juni 1969 de eerste stukjes maanbodem in werden gedaan. Ary werd in 2005 veroordeeld voor het stelen en verkopen van museumstukken. Sommige van de honderden ontbrekende ruimtevaartobjecten waren aan het Cosmosphere in Hutchinson uitgeleend door NASA.

Het bewuste zakje werd in 2003 teruggevonden tijdens een zoektocht in Ary's garage en uiteindelijk bij opbod verkocht voor 995 dollar aan een vrouw uit Inverness, Illinois. NASA kwam er echter achter dat het zakje zonder toestemming ter veiling was aangeboden, toen Nancy Carlson het opstuurde naar de ruimtevaartorganisatie om de echtheid te staven.

Volledig scherm
In het ten onrechte verkochte zakje werd het eerste materiaal van de maan verzameld © NASA
Volledig scherm
Buzz Aldrin © AFP

Alleen geld terug
Het Openbaar Ministerie wil nu, op verzoek van NASA, de verbeurdverklaring van Ary's spullen terugdraaien om zo het zakje weer in bezit te krijgen. Carlson stapte op haar beurt in juni ook naar de rechter om NASA te bewegen het zakje aan haar terug te geven. Als het aan het OM ligt, krijgt echter Carlson alleen haar geld terug.

De reden daarvoor is een foutje in de administratie. Het aan Carlson geveilde zakje werd aangezien voor een tweede exemplaar dat in 2001 al door Ary was verpatst voor ruim 24.000 dollar. Dat maanstofzakje, afkomstig van de Apollo 17, werd tijdens het onderzoek weer boven water gehaald en in de lijsten verwisseld voor het Apollo 11-exemplaar.

Ary zelf, die van 1976 tot 2002 directeur was van het Cosmosphere, kreeg drie jaar cel en moest ongeveer 132.000 dollar terugbetalen. Hij heeft altijd volgehouden per ongelijk museumstukken en privévoorwerpen, die hij vanuit huis verkocht, door elkaar gehaald te hebben. Ary is inmiddels weer op vrije voeten.