Simpele bloedtest kan aantonen of sporter overtraind raakt

VideoSporters zoeken graag hun grenzen op en het liefst gaan ze daar dan nog nét iets overheen. 'No pain, no gain' is immers het motto. Hoewel dit tot topprestaties kan leiden, kun je ook flink de plank misslaan en over je grenzen gaan. Je raakt dan overtraind; dat zorgt voor langdurige vermoeidheid en slechte prestaties.

Oud-topzwemster Rieneke Terink (Wageningen University) onderzoekt hoe we overtraining vroegtijdig kunnen aantonen en zo de sporter op tijd kunnen laten stoppen. Topsporters balanceren continu op het randje van overtraind raken. 

Na een intensieve trainingssessie zijn je spieren lichtelijk beschadigd en de  energievoorraden uitgeput. Na voldoende rust leidt dit tot aanpassingen in het lichaam, waar je uiteindelijk juist sneller en sterker wordt. Dit heet ook wel functionele overreaching; sporters gebruiken het mechanisme volop.

Volledig scherm
Rieneke Terink (archiefbeeld 2008). © ANP

Herstel

Er is een keerzijde: als je te lang over je grenzen heen gaat, kan volledig herstel  ineens toch lang op zich laten wachten. In plaats van functionele overreaching, bereik je niet-functionele overreaching. Dit heeft een totaal averechts effect en kan leiden tot langdurige vermoeidheid, een grotere kans op blessures en slechte prestaties. Dit fenomeen heet overtraining. Een bekend voorbeeld is Olympisch schaatser Jorien Ter Mors. Na keihard trainen voor haar Olympische overwinning, heeft ze er in 2014 een jaar uit gelegen vanwege overtraining. Zelfs toen ze weer fit was, heeft ze haar schema hier flink op moeten aanpassen.

Overtraining voorkomen is erg lastig omdat de grens met functionele overreaching zo subtiel is. Coaches proberen sporters met logboeken, vragenlijsten en lichamelijke testen in de gaten te houden, zodat neerslachtigheid, verhoogde hartslag, rusteloosheid, concentratieproblemen en verminderde eetlust direct gesignaleerd worden. Dit zijn allemaal kenmerken van overtraining.

Bloedtest

De signalen blijven subjectief: een sporter moet vooral zelf aangeven hoe hij of zij zich voelt na een sessie en wil vaak niet rustiger aan doen. Daarbij wordt overtraining vaak pas geanalyseerd als het al te laat is. Het onderzoek van Terink richt zich dan ook op het vroegtijdig aantonen van overtraining met behulp van een simpele bloedtest.

Terink wil het bloed testen op magnesium, hormonen en ontstekingsmarkers. Deze stoffen spelen allemaal een rol bij het aanpassen van je lichaam na een intensieve training. Overtraining zou zo in een vroeg stadium gesignaleerd kunnen worden.

Dit is een wekelijkse bijdrage van de Universiteit van Nederland.

De Universiteit van Nederland heeft vanaf nu ook een podcast. Vind ze terug op Spotify (http://bit.do/UvNL-Spotify) en iTunes (http://bit.do/UvNL-iTunes).

  1. Hobbyduiker maakt unieke beelden van levende octopus in Noordzee
    Video

    Hobbydui­ker maakt unieke beelden van levende octopus in Noordzee

    Hij wist meteen dat het een bijzondere ontdekking was maar dat het zó speciaal zou zijn daar kan Mark Barto (50) uit Leiderdorp nog altijd niet bij. De hobbyduiker spotte afgelopen weekend een inktvisachtige voor de kust bij Callantsoog, maakte opnames van het beest en stelde later tot zijn grote verrassing vast dat hij er als eerste in Nederland in was geslaagd een kleine achtarmige octopus te fotograferen en filmen.