Volgens de wetenschap kunnen doven straks horen en blinden zien

VideoVoor mensen die slechthorend of slechtziend zijn, hebben we gehoorapparaten en brillen om die problemen te verhelpen. Maar voor dove en blinde mensen hadden we tot voor kort helemaal niets. Maar daar komt verandering in, want met behulp van bio-elektronica kunnen wetenschappers in de toekomst doven laten horen en een blinden laten zien.

Er staan veel filmpjes online van emotionele mensen die, met behulp van moderne technologie, voor het eerst hun familie kunnen zien. Of van kinderen die voor het eerst de stem van hun ouders horen. Het zijn voorbeelden van de eerste stappen naar het genezen van blindheid. Prof. dr. Wouter Serdijn doet onderzoek naar het ontwikkelen van bio-elektronica met als doel het behandelen van deze kwalen.

Kwalen

Bio-elektronica is hiervoor geschikt omdat de mens elektrochemisch van aard is: ons menselijk lichaam communiceert intern via elektrische pulsen. Veel menselijke kwalen worden veroorzaakt door defecten in die communicatie. Hoogleraar Serdijn en zijn team onderzoeken het bouwen van technologie die deze elektrochemische signalen van het lichaam kan overnemen. Als dat lukt zouden veel kwalen verholpen kunnen worden.

Een van de bekendste voorbeelden van bio-elektronica is de pacemaker. Het welbekende apparaatje heeft als doel om het menselijk hart in het juiste ritme te laten pompen. Als het hart dreigt af te wijken geeft het apparaatje een elektrische impuls om het ritme te corrigeren. Professor Serdijn doet zelf onderzoek naar ‘geïntegreerde neuroprotheses’: via implantaten in het brein kunnen blinde mensen weer zien en dove mensen weer horen.

Volledig scherm
© Thinkstock

Hoe werkt ons gehoor?

Volledig scherm
© AD

Bij mensen werkt het gehoor als volgt: informatie wordt via de trilhaarcellen in de binnenkant van het oor, het slakkenhuis, overgebracht. Het geluid wordt daar omgezet in elektrische signalen. Het brein ontvangt die signalen via de gehoorzenuw en uiteindelijk wordt er geluid waargenomen.

Bij dove mensen komt, om verschillende redenen, dat elektrische signaal nooit aan. Bio-elektronica biedt een oplossing: een apparaatje kan voor de gebruiker geluid waarnemen en elektronische pulsen naar de gehoorzenuw sturen. Op deze manier wordt geluid alsnog waargenomen. Dat apparaatje heet een cochleair implantaat. Blindheid kan met een retinaal implantaat op een soortgelijke manier worden verholpen. Door middel van pulsen geeft dit implantaat visuele informatie door aan het netvlies.

Implantaat

In de praktijk zullen mensen met zulke implantaten voorlopig nog basale geluiden en vormen waarnemen omdat de technieken nog in de kinderschoenen staan. Een retinaal implantaat kan voorlopig nog maar 100 pixels produceren. Ter vergelijking: de camera van een iPhone heeft miljoenen pixels. Mensen met zo’n implantaat zien dan ook niet veel meer dan contouren.

Het zal dan nog enige tijd duren voordat deze techniek een dove de volledige symfonie van Mozart kan laten horen of een blinde kan laten genieten van een Rembrandt. Daarvoor moeten we beter begrijpen hoe het brein werkt, en moet de bio-elektronica sneller, kleiner en beter te integreren zijn met onze hersenen. Maar tot die tijd is een kleine waarneming ten opzichte van helemaal geen waarneming al een wereld van verschil.

Dit is een wekelijkse bijdrage van de Universiteit van Nederland.

De Universiteit van Nederland heeft vanaf nu ook een podcast. Vind ze terug op Spotify (http://bit.do/UvNL-Spotify) en iTunes (http://bit.do/UvNL-iTunes).

Bekijk hieronder hoe een Colombiaan zijn doofblinde vriend de dag van zijn leven bezorgde tijdens het WK