Volledig scherm
Een ecosysteem van zo'n 2,6 kilogram werd op de achterzijde van de maan geplaatst om er de omgevingsfactoren te bestuderen. © EPA

Voor het eerst groeien er plantjes op de maan

Voor het eerst in de geschiedenis groeien er plantjes op de maan. Een Chinese sonde bracht katoenzaadjes naar het hemellichaam, die inmiddels zijn uitgekomen.

Het kiemen van de katoenzaadjes wordt gezien als een grote stap binnen de ruimteverkenning op lange termijn. Het zou betekenen dat astronauten in de toekomst hun eigen voedsel in de ruimte kunnen kweken. Eerder groeiden er al planten in het internationaal ruimtestation ISS, maar nog nooit eerder gebeurde dat op de maan.

Op 7 december vorig jaar lanceerde China de ruimtesonde Chang’e 4, die begin dit jaar aankwam. Het onbemande ruimteschip werd naar de achterkant van de maan gestuurd. Een robot doet daar voor het eerst onderzoek naar het maanoppervlak. Chinese onderzoekers plaatsten bij hun bezoek ook een microsysteem om planten in te laten groeien.

Geweldig

Ruimtevaartonderzoeker Angelo Vermeulen van de TU Delft is enthousiast over de geslaagde missie. ,,Geweldig! De grote uitdaging was om de zaden onderweg in leven te houden en te zorgen dat alles ter plekke kon ontkiemen.”

Quote

De droom is om straks zoveel planten te kweken dat deze voldoende zuurstof afgeven, om een tijd op de maan te overleven.

Angelo Vermeulen, Ruimtevaartonderzoeker TU Delft

Het microsysteem van zo’n 2,6 kilogram bevatte onder meer zaden van katoen en aardappelen, maar bijvoorbeeld ook fruitvliegjes en gist. Het ecosysteem werd in een afgesloten emmer geplaatst, met daarin een buisje dat natuurlijk zonlicht binnenbrengt. Speciale techniek zorgde ervoor dat de zaadjes steeds een beetje water kregen. ,,De droom is om straks zoveel planten te kweken dat deze voldoende zuurstof afgeven, om een tijd op de maan te overleven, zónder bevoorrading van de aarde,” filosofeert Vermeulen. De Belgische bioloog gelooft erin dat we uiteindelijk massaal verkassen naar de ruimte. ,,Al kan dat nog 500 jaar duren.”

Een van de grootste moeilijkheden voor de groei van planten blijft de temperatuur op de maan. Die varieert van 100 graden overdag tot -100 graden ’s nachts. Daarnaast kan de lage zwaartekracht het groeiproces beïnvloeden. De laatste foto’s die door de sonde zijn teruggestuurd naar de aarde laten echter zien dat de katoenzaden ondanks die moeilijkheden goed groeien. De andere planten zijn tot nu toe nog niet gekiemd.

Droge klomp cement

De Chinese wetenschappers hopen uit de resultaten van hun Chang’e maanprogramma belangrijke informatie te halen over de ondergrond en leefomstandigheden op de maan. Die informatie willen ze gebruiken om er binnenkort een bewoonbare maanbasis te bouwen. ,,Dat zou moeten kunnen. We hebben heel lang gedacht dat de maan een droge klomp cement was, maar in de kraters op de noordpool van de maan - waar het zonlicht niet bij kan komen - zit 600 miljoen ton water. Al dat ijswater biedt mogelijkheden om een basis te bouwen,” aldus Vermeulen. 

Maar het zal nog lang duren voordat er echt voedsel voor consumptie kan worden geteeld op de maan, zegt hij. De emmer met katoenzaadjes komt nog niet eens in de buurt van een volledige maaltijd. ,,In het ruimtestation ISS is het ook al eens gelukt om sla te kweken, maar dat waren veel te weinig calorieën voor de astronauten. Voorlopig zijn dit soort experimenten vooral interessant voor de wetenschap.”

Het Chinese agentschap zei in een persconferentie dat er nog vier maanmissies aankomen. Een van de sondes zal monsters van de maan mee terug kunnen nemen naar de aarde. Een andere missie moet een begin maken met de bouw van een maanbasis voor onderzoek. Die kan mogelijk gebruikmaken van 3D-printtechnologie om faciliteiten te bouwen. Plaatsvervangend hoofd van de China National Space Administration (CNSA) Wu Yanhua onthulde ook dat China rond 2020 een sonde naar Mars zal sturen.