Waarom het belangrijk is dat ouderen nog seks hebben

VideoNederland telt 3,2 miljoen 65-plussers en dat worden er ieder jaar meer. Omdat het aanstaande vrijdag Nationale Ouderendag is, brengt de Universiteit van Nederland een vijfdelige videoserie over vergrijzing. Vandaag: mensen op leeftijd die behoefte hebben aan seksualiteit en intimiteit.

Volgens psychologe Tineke Roelofs (Tilburg University) is ouderen en seks een taboe, dat nodig doorbroken moet worden. Haar onderzoek laat zien hoe dit onderwerp met name in verpleeghuizen moeilijk bespreekbaar is. Tegelijkertijd toont ander onderzoek dat een gebrek aan intimiteit en seksualiteit de kwaliteit van leven juist kan verminderen.

Roelofs staat met het ene been in de wetenschap en met het ander in de praktijk. Als psychologe in het verzorgingstehuis krijgt zij vaak vragen van zorgmedewerkers omtrent seksueel gedrag van bewoners. Omdat ze het opvallend vond dat dit zo vaak als ‘problematisch’ werd bestempeld, besloot ze hier onderzoek naar te doen vanuit het perspectief van de cliënt.

Volledig scherm
Zal de liefde opbloeien bij Rotterdam Centraal? © ANP

Dementie

Wetenschappelijk onderzoek naar de seksuele behoeftes van ouderen in verzorg- of verpleeghuizen bleek namelijk erg schaars. Vanuit de maatschappij wordt al vrij snel een houding aangenomen van 'daar is vast geen behoefte meer aan' en vanuit de academische wereld is er met name geobserveerd en gerapporteerd onderzoek gedaan dat zich focust op seksueel probleemgedrag bij ouderen met dementie. Ook zag Roelofs dat er bij verzorgend personeel nauwelijks kennis bestaat over de behoefte naar intimiteit of seksualiteit onder cliënten. Kortom: het cliëntperspectief is binnen dit onderwerp nog erg onderbelicht.

Zonde, vindt Roelofs, want een kwart van de ouderen tussen 75 en 85 jaar zegt zich nog seksueel actief te voelen. Het ervaren van intimiteit is voor een nog groter deel belangrijk. Uit interviews die Roelofs hield met ouderen, bleek dat liefde en seksualiteit simpelweg bij het leven horen en niet beperkt zijn tot een bepaalde leeftijd. Intimiteit wordt daarbij wel steeds belangrijker gevonden dan seksualiteit en samenzijn gaat boven het hebben van geslachtsgemeenschap.

Onveilig

Roelofs focust zich in haar onderzoek op ouderen met dementie. Als het gaat om intimiteit en seksualiteit loopt deze groep tegen een aantal barrières aan. Behalve dat het lastig is voor ouderen om hierover te spreken met familieleden en verzorgers, zijn er ook praktische barrières. Zo zijn er nauwelijks tweepersoonsbedden aanwezig, worden badkamers vaak gedeeld met medebewoners en kunnen deuren niet altijd op slot. De privacy van bewoners heeft in verpleeghuizen niet de hoogste prioriteit en de geïnterviewden voelen zich vaak ook niet veilig om intiem te zijn met hun partner.

Volgens Roelofs zijn dit aspecten die prima op te lossen zijn, te beginnen met goede communicatie tussen verzorgers en hun cliënten om dit onderwerp uit de taboesfeer te halen. Ook maatschappij en familie kunnen hieraan bijdragen en er zo samen voor zorgen dat ook ouderen nog steeds kunnen genieten van intimiteit, zoals ze dat hun hele leven hebben gedaan.