Volledig scherm
Jeroen Pijlman midden in het lisdoddenperceel in Zegveld. © Rianne den Balvert

Natte teelt als goede vervanger van grassen

natuur om de hoekDe Radboud Universiteit in Nijmegen heeft al geruime tijd een afdeling 'aquatische ecologie en milieubiologie'. Daar onderzoeken de medewerkers alles wat met water en ecologie te maken heeft. Zij dragen ook daadwerkelijk bij aan de onderzoeken naar natte teelten in het veenweidengebied, zoals in Zegveld.

Volledig scherm

Het is nog te vroeg om van een doorslaand succes te spreken, maar de proeven die in de afgelopen drie jaar zijn genomen met natte teelt zijn zeer bemoedigend. Zowel als aanvullende teelt voor de veehouders, als voor de natuur, zo wijzen de teelten van lisdodde en riet op de Kennis Transfer Centrum-percelen in Zegveld uit. Miscanthus (olifantsgras) en wilg bleken moeite te hebben met waterstanden boven het maaiveld.

Aan de hand van Jeroen Pijlman, onderzoeker duurzame veehouderij, bezoeken we de percelen op het terrein van de voormalige proefboerderij, met gelukkig nog heel wat kwetterende zwaluwen boven ons hoofd.

Het Kennis Transfer Centrum (KTC) en het Veenweiden Innovatie Centrum (VIC) zijn gevestigd op het complex aan de Oude Meije, waar veel partijen bijeenkomen om kennis uit te wisselen. Onder grote druk van de dagelijkse praktijk in de veenweidegebieden. Want door de combinatie van oxidatie en krimp daalt de veenbodem jaarlijks gemiddeld één centimeter. Die bodemdaling levert honderden miljoenen aan schade op, niet alleen aan de weilanden, maar ook aan de wegen, gebouwen en de natuur. Daarnaast komt er door de oxidatie van het veen ook veel schadelijk CO2 en ander broeikasgas vrij.

Lisdodden

Ruim drie jaar geleden startte het onderzoek Veen, Voer en Verder en dat heeft onlangs onder meer geleid tot het uitbrengen van de brochure Natte teelten voor het veenweidengebied.

Quote

Cranber­ry's hebben veel last van onkruid; vandaar dat er elders wordt geëxperimenteerd met doek op de bodem

Jeroen Pijlman

Belangrijke rol bij dit onderzoek is weggelegd voor het Louis Bolk Instituut, een onafhankelijk bureau voor bevordering van duurzame landbouw, voeding en gezondheid. Jeroen Pijlman (34) is in dienst van dit in Bunnik gevestigde instituut , maar is vaak bij de natte teelten in Zegveld te vinden en kan er enthousiast over vertellen.

,,Collega's leggen de nadruk op natuur, maar ik benader de problemen vooral vanuit de landbouwkant. Zo zoeken we naar oplossingen, bijvoorbeeld dat meer veehouders ertoe overgaan ook iets aan natte teelt te gaan doen. Ik zoek naar passende verdienmodellen en leg de praktische voordelen uit van bijvoorbeeld de teelt van lisdodden. Koeien vinden deze planten best lekker, ook in gehakselde of ingekuilde vorm'', aldus Pijlman.

Maar er zijn veel meer praktische mogelijkheden met lisdodden. In Duitsland is al een fabriek, die de gedroogde lisdodden perst tot isolatieplaten en het afvalmateriaal gebruikt voor het isoleren van spouwmuren. Op het KTC-terrein staat een picknickbank, die is gemaakt van geperste lisdodden en er zijn ook al lampenkapjes van vervaardigd.

Pitbulls van het water

Riet gaf op grote percelen met water een iets betere opbrengst dan de lisdodde. In vaktaal uitgedrukt in DS (droge stof) per hectare. Olifantsgras en wilg deden het beter als de bodem af en toe droog viel. Olifantsgras is minder geschikt als veevoer, terwijl koeien de twijgen van de wilgen juist als lekkernij zien.

,,De studies zijn nog lang niet afgerond en we kijken uiteraard ook naar andere planten, die geschikt zijn voor productie in een natte bodem. Zo hebben we hier ook een veld met cranberry's. Ik weet dat er ook grote percelen zijn bij Gouderak in de Krimpenerwaard. Cranberry's hebben veel last van onkruid; vandaar dat er elders wordt geëxperimenteerd met doek op de bodem'', legt Jeroen uit.

De onderzoeker duurzame veehouderij is geen vogelexpert, maar meldt toch met enige trots dat er in het lisdoddenveld in Zegveld een roerdomp (foto) en een waterral hebben gebroed en dat het terrein inmiddels een kweekvijver is voor libellen en juffers. Meerkoeten zijn minder welkom, want deze pitbulls van het water jagen niet alleen de andere watervogels weg, zij duiken ook de wortelstokken van de lisdodden op en brengen veel schade aan.

In samenwerking met indebuurt Woerden