Orgel in Petruskerk moet na restauratie klinken als weleer

VideoHet grote Bätz-orgel in de Petruskerk moet na de restauratie weer klinken als voor 1835. Vrijdag begint een actie voor de ontbrekende 20.000 euro om onder andere 1.800 orgelpijpen op te knappen.

Er zijn 142 orgelpijpen te zien als je naar het Bätz-orgel kijkt in de Petruskerk. ,,Ik heb een tijdje geleden geteld'', zegt de vaste bespeler van het uit 1768 daterende orgel, Ad van Pelt. Maar het instrument van de Duits/Utrechtse orgelbouwer Johann Bätz telt er veel meer. ,,Ruim 1.800.'' Ze moeten allemaal onder handen worden genomen tijdens de restauratie die in september begint en negen maanden gaat duren. ,,Net als de blaasbalgen en de windladen, die de wind van de balgen naar de orgelpijpen sturen.''

Fietsband

De blaasbalgen zijn voorzien van schapenhuiden. ,,In de loop der jaren zijn in die huiden gaatjes ontstaan. Die kun je, net als bij een fietsband plakken, maar het houdt een keer op. Je merkt het. Er kan minder lucht naar de orgelpijpen. Dat heeft invloed op de klank.''

De laatste keer dat het leer van de blaasbalgen is vervangen, was bij de restauratie van 1971. ,,Maar toen zijn ook drie blaasbalgen buiten gebruik gesteld. Nu worden ze allemaal weer in orde gemaakt.''

,,De orgelpijpen zijn een ander verhaal'', zegt Van Pelt. ,,In 1835 is het orgel gemoderniseerd. Men wilde toen de toonhoogte van het orgel hoger krijgen. Dat gebeurde door pijpen in te korten, of er stukken uit te snijden. Achteraf bleek het resultaat toch niet te zijn wat men ervan had gehoopt.''

Quote

Dit is het enige grote Bätz-or­gel in de provincie Utrecht

Ad van Pelt

Vooral bij de 'stemmen' trompet en cornet is dat te horen. De restauratie moet die ingreep van 1835 ongedaan maken. ,,Dan klinkt het orgel als herboren'', zegt Wilbert van Vliet van de hervormde kerkenraad.

Van Pelt is maar wat groots dat het orgel zoveel mogelijk in originele staat wordt teruggebracht. ,,Dit is het enige grote Bätz-orgel in de provincie Utrecht'', klinkt het trots. ,,In de stad Utrecht is er nog één, maar dat is jonger. Gebouwd door een kleinzoon van Johann Bätz.''

De restauratie betekent wel dat hij negen maanden lang het hoofdorgel van de Petruskerk niet kan bespelen. ,,Maar we hebben hier nog een kleiner orgel en een piano.''

Actie

Bij de actie, die volgende week vrijdag begint, kunnen kerkgangers, maar ook anderen een orgelpijp sponsoren via de website batzorgel-petruskerk.nl. ,,Via de site houden we mensen ook op de hoogte van het verloop van de actie en de restauratie'', zegt Van Vliet.

Het is een kostbare operatie. ,,Die kost 250.000 euro. De helft hebben we gekregen van de provincie uit het fonds Erfgoedparels. Daar zijn we dankbaar voor. En als hervormde gemeente hebben we gespaard en er zijn legaten voor de kerk. Met de actie die vrijdag begint, hopen we de ontbrekende 20.000 euro op te halen.

De afronding van de restauratie wordt volgend jaar gevierd met een feestelijk concert door Van Pelt zelf en door restauratieadviseur Peter van Dijk.

Up-to-date blijven van het laatste nieuws uit Woerden en omgeving? Schrijf je in voor de dagelijkse nieuwsbrief.

Wilbert van Vliet (links) en Ad van Pelt boven bij het Bätz-orgel. De restauratie die in september begint, moet het instrument in originele staat terugbrengen.
Volledig scherm
Wilbert van Vliet (links) en Ad van Pelt boven bij het Bätz-orgel. De restauratie die in september begint, moet het instrument in originele staat terugbrengen. © Rianne den Balvert

In samenwerking met indebuurt Woerden