Volledig scherm
Ad van Pelt bij het Bätzorgel. De houten stellage die de orgelbouwers nodig hadden bij het terugplaatsen van de pijpen, is vrijdagmiddag als laatste verwijderd. © Rianne den Balvert

Restauratie van álle 1800 orgelpijpen in Petruskerk Woerden klaar

Na negen maanden klinkt het 250 jaar oude Bätzorgel weer in de Petruskerk. ,,Best spannend. Er wordt nog druk gewerkt. Nog niet alles klinkt zuiver.''

Ad van Pelt, de vaste bespeler van het Woerdense kerkorgel, heeft wel een idee hoe het eindresultaat moet zijn. ,,Ik ben de afgelopen tijd elke dag wel even in de kerk geweest om de vorderingen te horen.'' En natuurlijk, zoals afgelopen woensdag, even te oefenen voor het concert voor de heringebruikneming die gisteren plaats had.

,,Dan merk je dat het fijnstemmen van de orgelpijpen nog niet klaar is. Ik miste een paar tonen. Kennelijk zijn er toch weer pijpen uit het orgel gehaald om er bij de orgelbouwer Van Vulpen in Utrecht nog even aan te werken.''

De restauratie is geen alledaagse klus. En zeker geen goedkope. In totaal is er 250.000 euro mee gemoeid. Na aftrek van bijdragen uit fondsen (125.000 euro van het provinciale Erfgoedparels), moest van kerkleden en andere donoren nog 20.000 euro komen. ,,Dat is nog niet allemaal binnen. We hebben nog 8.000 euro nodig.''

Te zacht

Er is niet gewacht met restaureren tot ook de laatste cent binnen was. Begin september vorig jaar klonk het orgel voorlopig voor het laatst in de Petruskerk. De kerkdiensten werden de afgelopen maanden begeleid op het koororgel. Niet ideaal. ,,Door de afstand tussen het orgel en het deel waar de dienst is, klonk het ongelijk. En het orgel klonk te zacht ten opzichte van de gemeentezang.''

Hoe vertrouwd en feestelijk moet de begeleiding van de samenzang dan nu weer zijn. ,,Onder andere het tongwerk van het orgel is gerestaureerd. En juist op Pinksteren waarbij het spreken in 'tongen van vuur' centraal staat, is het mooi om die klank weer te laten horen.''

Van Pelt zal de kerkgangers trakteren op een wat langer voorspel bij de psalmen en gezangen. ,,En vooraf koraalbewerkingen op pinksterliederen.''

Quote

Onder andere het tongwerk van het orgel is gerestau­reerd. En juist op Pinksteren waarbij het spreken in 'tongen van vuur' centraal staat, is het mooi om die klank weer te laten horen.

Ad van Pelt

Van Pelt kon bijna niet wachten. ,,Het is dan ook heel bijzonder. Bij de vorige grote restauratie, in 1821, is het orgel gemoderniseerd. Orgelpijpen werden ingekort, waardoor de toon hoger werd. Dat heeft niet goed uitgepakt. Nu is alles weer teruggebracht naar de oorsprong. Fantastisch.''

Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Boven, nog hoger dan de ruimte waar hij weer elke zondag als organist is te vinden, maakt hij een kastdeur open. Hij wijst op de pijpen, groot en klein, die allemaal zijn verlengd. ,,Precisiewerk. De een is een paar centimeter groter geworden, een andere wel vijftien.'' 

En dat, rekent hij, wel 1800 keer. Want zoveel pijpen telt het Bätzorgel in de Petruskerk. ,,Als je vanuit de kerk naar boven kijkt, zie je maar een klein aantal.''

Blaasbalgen

En kostte het stuk voor stuk restaureren van de orgelpijpen al veel tijd, het stemmen ook. ,,Na zeven maanden kwamen begin april eerst de blaasbalgen - die zorgen voor de wind waarmee de pijpen hun geluid voortbrengen - terug. Daarna de windlades waarin de orgelpijpen worden gestoken. En toen de orgelpijpen zelf. Iedere pijp is apart geplaatst. Dat heeft weken geduurd. Ze zijn gelijk op stemming gebracht. Daar is men bijna de hele maand mei mee bezig geweest. Daar gaat echt tijd in zitten. De ene orgelpijp is in een minuut zuiver, maar bij een ander kan het wel tien minuten duren. Deze week is de fijnstemming. Elke orgelpijp is nagelopen om de vereiste toonhoogte te krijgen.''

Door al wat op het orgel te spelen durft Van Pelt wel te stellen dat de restauratie geslaagd is. ,,Het klinkt nu warmer. En lager, wat erg fijn is voor de begeleiding van de gemeentezang.''

✉ Elke ochtend up-to-date met het laatste nieuws uit Woerden en omstreken?
Schrijf je hier in!

 WhatsApp ons!

Heb jij een nieuwstip of opmerking? Stuur ons een bericht op 06-52470195

In samenwerking met indebuurt Woerden