Volledig scherm
Niels van den Beucken van Arte op bezoek in het dorp Ballikuruva mandal in India, waar zijn bedrijf erop toeziet dat kinderen naar school gaan en niet met natuursteen werken. © Eigen foto

Deze producent van natuurstenen keukenbladen wil kinderarbeid uitbannen

Hoe weet je of het natuurstenen aanrechtblad in je keuken door volwassenen is geproduceerd en niet door kinderen? Het antwoord is even simpel als problematisch: niet. De branche in Nederland en Vlaanderen gaat wel z'n best doen om het beter in kaart te brengen. De politiek voert de druk op en een producent van keukenbladen uit Helmond gaat voorop in de strijd. 

De noodklok is al meer dan eens geluid: keukenbladen, tuintegels en grafstenen komen uit Aziatische landen waar het natuursteen onder erbarmelijke omstandigheden wordt gewonnen. De Keuringsdienst van Waarde maakte er al eens indringende reportages. Kinderen doen zwaar of ongezond werk in of in de omgeving van steengroeven van India. Er is soms ook sprake van uitbuiting van (volwassen) medewerkers of zelfs ‘moderne slavernij'. 

Bedrijven, overheden, maatschappelijke organisaties en de vakbond hebben nu eindelijk afspraken gemaakt over hoe ze de omstandigheden kunnen verbeteren. Bedrijven die vrijwillig een convenant ondertekenen, hebben de verplichting om te onderzoeken waar hun producten vandaan komen. ,,Het is nu allemaal erg ondoorzichtig", zegt Marieke Ruijgrok van de sociaal economische raad (SER). ,,Ons doel is dat in oktober 25 procent van de leveranciers zich hebben aangesloten en dus onderzoek gaan doen naar de omstandigheden in de groeven en fabrieken. ‘Ik weet het niet’ mag niet meer een antwoord zijn.”

Quote

Voor de deelnemen­de leveran­ciers mag ‘ik weet het niet’ niet meer een antwoord zijn

Marieke Ruijgrok, Sociaal economische raad (SER)

Eerste stap

Volledig scherm
Een steengroeve in India waar Arte zijn natuursteen vandaan haalt. © Arte Foundation

Dat klinkt nog niet erg vooruitstrevend, maar het wordt door de betrokken partijen gezien als een belangrijke eerste stap. Dat beaamt ook Niels van den Beucken, financieel directeur van Arte, een bedrijf uit Helmond dat keukenbladen van natuursteen verkoopt. ,,Het convenant komt overeen met wat wij al jaren doen en het is goed dat de concullega's hier nu ook mee aan de slag gaan. Toen ik tien jaar geleden voor het eerst bij zo'n steengroeve kwam en overal kinderen zag werken, wist ik dat er iets niet klopte. Ik weet inmiddels ook hoe moeilijk het is er iets aan te doen.”

Toch is het Arte gelukt, vindt hij. Het bedrijf richtte een stichting op die inmiddels permanent vijf medewerkers ter plaatse heeft die dagelijks de scholen langsgaan om te checken of alle kinderen zijn komen opdagen. Als ze er niet zijn, gaan die medewerkers (‘mobilisers’) naar de ouders om een gesprek aan te gaan. ,,Er speelt vaak veel meer. Gezinnen kunnen afhankelijk zijn van het werk, ze verdienen er hun boterham mee. Het is ook meestal niet zo dat ze in de steengroeven zelf werken. Ze proberen producten te maken van het afval rond een steengroeve. Dat was voor mij een inzicht, want het brengt een ethisch dilemma met zich mee. We willen zo'n gezin niet de boterham afpakken, maar willen ook dat die kinderen naar school gaan.”

Quote

Het brengt een ethisch dilemma met zich mee. Wie ben ik om zo'n gezin de boterham af te pakken?

Niels van den Beucken, Financieel directeur Arte

Naar de bron

Volledig scherm
Een keukenblad van graniet na bewerking in Nederland. © Arte

Niels van den Beucken roept andere producenten op om mee te doen aan het initiatief. ,,Om te beginnen is het belangrijk om zaken te doen met de bron”, aldus Van den Beucken. ,,Daar gaat het voor het grootste gedeelte al mis. In de branche werken veel tussenhandelaren, waardoor je geen idee hebt waar het materiaal precies vandaan komt.” 

,,Wij hebben het spoor van onze granieten bladen gevolgd en zijn in een regio terechtgekomen waar acht dorpjes liggen met in totaal 11.000 inwoners, onder wie 2.200 kinderen. We zochten uit dat 241 van die kinderen niet naar school gingen en dat er een verzuim was van 20 procent. Mijn eerste gedachte was: we moeten een school bouwen. Maar na gesprekken met lokale ngo's bleek dat het gebrek aan goede scholen niet het probleem is, maar dat een mentaliteit moet worden veranderd. Dat kan alleen als je lokaal aanwezig bent.”

Keurmerk

Terug naar de consument. Want hoe kunnen Nederlanders nou weten welke keukenbladen ‘eerlijk’ zijn en welke niet? ,,Wij lichten keukenspeciaalzaken op voorhand in over waar het materiaal vandaan komt. Als een klant dan navraag doet, hoeven die zaken dat niet in alsnog uit te zoeken. Uiteindelijk moet er natuurlijk een keurmerk of in ieder geval een standaard komen dat voor iedereen duidelijk is. Dan hebben we wel nog een weg te gaan.”

Of een keurmerk een uitkomst is? Marieke Ruijgrok denkt dat het belangrijker is dat importeurs inzicht in hun productieketen krijgen en verantwoordelijkheid nemen. ,,Een keurmerk is niet alles. Er bestaan fairtrade bananen, maar wie weet hebben boeren op die plantages ook wel eens flink moeten overwerken. Je hebt nooit 100 procent zekerheid.”

Nieuw wetsvoorstel door Eerste Kamer

Ook de politiek wil meer greep krijgen op kinderarbeid in de landen waar grondstoffen voor Nederlandse producten vandaan komen. De Eerste Kamer nam vandaag een wetsvoorstel aan van Attje Kuiken van de PvdA. De fracties van D66, PvdA, SP, ChristenUnie, GroenLinks, PvdD, 50PLUS en OSF stemden voor. De fracties van VVD, CDA, PVV, SGP en Fractie-Duthler stemden tegen.

Daarmee is een zorgplicht ingevoerd ter voorkoming van de levering van goederen en diensten die met behulp van kinderarbeid tot stand zijn gekomen. Het wetsvoorstel vraagt bedrijven te verklaren dat zij het nodige doen om kinderarbeid te voorkomen en kunnen een boete krijgen als ze daarin tekortschieten. Bestuurders van bedrijven die meerdere keren beboet zijn, kunnen strafrechtelijk worden vervolgd.