Volledig scherm
Bart Broch met zijn 5 maanden oude zoontje Quinn. © AD/Jan de Groen

'Meer ouderschapsverlof voor Nederlandse vader'

Het Europees Parlement doet vandaag een ultieme poging om in alle EU-lidstaten hetzelfde ouderschapsverlof in de wet te krijgen bij de geboorte van een kind. Dat is in het belang van Nederlandse vaders, die er nu bekaaid af komen. En dat is, stellen experts, slecht voor iedereen: kind én de ouders.

Commissaris Timmermans geeft plan nog één kans
Voor de moeder 20 weken, voor de vader 2 weken: het Europese Parlement onderneemt vandaag een uiterste poging om een voor heel Europa gelijk en volledig betaald minimum ouderschapsverlof in de wacht te slepen. Het zeer omstreden voorstel dreigt in de prullenbak van Eurocommissaris Frans Timmermans te belanden.

Grote stoorzender zijn de lidstaten, die er om allerlei redenen weinig tot niets voor voelen om het nu sterk uiteenlopende verlof - variërend van 10 weken in Portugal tot meer dan een jaar in Bulgarije - Europees te harmoniseren. Het Commissievoorstel om het zwangerschapsverlof van 14 naar 18 weken uit te breiden stamt uit 2008. Het Parlement wilde een bijna-akkoord over die 18 weken op het nippertje nog net iets opleuken tot 20 weken, en dan ook nog 2 voor de vader. Dat was voor de meeste lidstaten zéker een brug te ver. Bij zijn aantreden vorig jaar beloofde Eurocommissaris Frans Timmermans, belast met betere regelgeving: ik doe één poging om de zaak vlot te trekken, mislukt die, dan is het over en uit.

De inleidende beschietingen begonnen al op donderdag. Maar geluk bij een ongeluk, de geboorte van Quinn Broch, morgen 5 maanden geleden, was een lang, heel lang verhaal. En dus kwam hij pas op zaterdag ter wereld. ,,Erg fijn, een kind dat in het weekeinde geboren werd. Zo kreeg ik er toch 2 vrije dagen bij, gratis en voor niets,'' lacht Quinns vader Bart.

Hun dochter Anouk werd 3 jaar eerder geboren. Ook al zo'n heftige bevalling die eindigde met een spoedkeizersnede na een weeënperiode, van, schrik niet, 52 uur. ,,Toen waren mijn wettelijke verlofdagen eigenlijk al op voordat ze geboren werd. Terwijl ik er toen echt moest zijn. Niet alleen voor Anouk, ook voor mijn vriendin Irene. Anouk werd in januari geboren, van mijn baas mocht ik wat vakantiedagen uit het vorige jaar overhevelen. Had ik wéér een soort van geluk.''

Volgens de letter van de Nederlandse wet werkt het nu zo: moeder krijgt 16 weken zwangerschapsverlof, vader moet het doen met 2 vrije dagen rond de geboorte van een kind. Werkgevers moeten het bovendien toestaan als hun mannelijke medewerkers daarna nog 3 dagen onbetaald verlof op willen nemen. In veel Europese landen zijn de nieuwe vaders veel langer vrij, volledig doorbetaald. Het Europees parlement buigt zich vandaag nog één keer over uniforme regels, maar waarschijnlijker is dat elke lidstaat het zelf blijft regelen (zie kader).

,,En dat is prima,'' menen werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland in een gezamenlijke reactie. ,,Vaak zie je dat de werknemers en hun leidinggevenden dit in goed overleg regelen. Bovendien zien vaders de geboorte van hun kinderen in veruit de meeste gevallen al 9 maanden vooraf aankomen, dus kunnen ze best vakantiedagen opsparen.''

Dat heeft Bart Broch, een vertegenwoordiger die met vriendin en kinderen in Wateringen woont, dus ook gedaan. Maar toch had hij heel graag een paar dagen extra vrij gehad rond die doldrieste geboortedagen van zijn kinderen, zonder een gat te slaan in zijn voorraad vakantie-uren. ,,Nu moest ik toch vrij snel weer aan de slag. En dan ging ik 's morgens de deur uit en zag ik de baby misschien 's avonds bij het laatste flesje. Of tijdens een nachtvoeding, eventjes. Ik had in die eerste weken graag meer tijd willen besteden met het hele gezin.''

Schone luier
,,Dat is voor iedereen heel belangrijk,'' meent pedagoog Jeroen Pouw. ,,Een vader heeft tijdens de zwangerschap al geen kans om een natuurlijke band met de baby op te bouwen. En als je dan na de geboorte alweer snel aan het werk moet omdat je het financieel niet kan trekken om langer vrij te nemen, dan wordt de kans op een duurzame, hechte band met het kind kleiner. Laatst vertelde een vader nog dat hij zijn vrouw roept als zijn kind een schone luier moet hebben. Omdat ze het zo nu eenmaal gewend waren, vanaf het begin. Terwijl: wanneer je als vader net na de geboorte meer ruimte krijgt om hier ervaring in op te doen, ben je daar in de maanden erna vanzelf vaardiger in. Bovendien durven de moeders dan ook makkelijker zelf te gaan werken als de kinderen klein zijn en laten ze het kroost met een gerust hart bij de vader achter.''

Pouw pleit, net als de Nijmeegse hoogleraar psychobiologie van de vroege ontwikkeling Carolina de Weerth, voor een Scandinavisch model. In landen als Zweden en Noorwegen hebben moeders én vaders aanmerkelijk ruimer betaalde verlofrechten dan bij ons.

De Weerth: ,,In Denemarken zijn beide ouders de eerste 2 weken allebei vrij, met doorbetaling van het salaris. Dit is trouwens ook het geval in het Verenigd Koninkrijk en Spanje, terwijl vaders in België en Frankrijk respectievelijk 10 en 11 dagen betaald vrij krijgen. Het gaat mij er vooral om dat de ouders zo kunnen wennen aan de volkomen nieuwe situatie. Wat nu in Nederland te vaak gebeurt, is dat iedereen om een nieuwe moeder na een week verdwijnt. De verloskundige komt niet meer, de kraamhulp zit erop en dan gaat je man of vriend ook nog aan het werk - omdat hij anders te veel vakantiedagen op moet nemen. En zo'n moeder, zeker de onervaren vrouwen, voelt zich dan echt alleen, terwijl er van alles aan de hand is: emoties die op en neer gaan, het voeden. Echt, het zou veel beter zijn als vaders juist in deze weken hun handen vrij hebben om hun partner te helpen. Zo krijg je echt een hecht team.''