Volledig scherm
Leerlingen op het Picasso Lyceum aan de slag © Ron Jenner

Scholier bepaalt eigen dag

Vanwege de succesvolle pilot van Onderwijs op Maat 2.0, zullen alle eerste leerjaren van het Picasso Lyceum ermee aan de slag gaan.

Je eigen doelen stellen, de weg er naartoe bepalen, versneld examen doen en vervolgens examen doen op verschillende niveaus; dat is in een notendop het idee van Onderwijs op Maat 2.0. Inmiddels bieden 1.200 scholen in Nederland maatwerktrajecten aan kinderen die vakken eerder of op een hoger niveau willen afsluiten, of leerlingen die hoogbegaafd of topsporter zijn en speciale flexibele trajecten willen volgen.

Sinds dit schooljaar zijn 55 eersteklassers en 15 docenten van het Picasso Lyceum van start gegaan met Onderwijs op Maat 2.0. De school is hiermee 'vrij uniek' in Nederland, volgens voorzitter van de VO-raad Paul Rosenmöller. ,,Er zijn veel scholen die er voor openstaan, maar de stap nog niet hebben gezet. Over vijf á tien jaar zul je een sterke toename zien in het aantal scholen dat deze onderwijsvorm aanbiedt."

Meer dan 50 leerlingen en hun ouders 'durfden' het dus aan om van start te gaan met Onderwijs op Maat 2.0. Een behoorlijke stap voor sommigen van hen, volgens Rosenmöller: ,,Veel ouders zijn conservatief en zijn van mening dat het onderwijs dat zijzelf hebben genoten, het beste onderwijs is.

Dit systeem is nieuw en anders. Ik ben blij dat ouders het vertrouwen hebben gegeven aan de school." Maar niet alleen voor de ouders was het een drempel, ook de leerlingen moesten wennen. ,,Inmiddels gaat het goed, maar het was de eerste tijd een uitdaging om de planning voor mijn eigen rekening te nemen", zo vertelt leerlinge Marith Cleton. ,,Toch ben ik blij dat ik hiervoor gekozen heb. Op de basisschool kreeg ik een mavo-advies mee, maar nu doe ik de meeste vakken op havoniveau."

Combinatiediploma

Het grootste verschil tussen een schooldag via Onderwijs op Maat 2.0 en het reguliere systeem is de vrijheid die de kinderen in eerstgenoemde aanpak krijgen. Zij bepalen welke doelen ze willen behalen en niet de school.

De dag begint met een dagstart waarin de actualiteiten met elkaar worden besproken en de activiteiten van die dag worden doorgenomen. In een logboek maakt de leerling de planning voor die dag naar aanleiding van de gestelde doelen en de aangeboden lessen. Voor vakken waar je moeite mee hebt trek je extra tijd uit en voor vakken waar je goed in bent, plan je minder tijd in. Boeken zijn overbodig, want zowel de opdrachten als de lesstof is te vinden op de Learning Portal.

Om de voortgang te bewaken, heeft iedere leerling wekelijks een gesprek met een coach. Blijkt de leerling een uitblinker in bijvoorbeeld Nederlandse taal, dan kan er in samenspraak met de coach gekozen worden voor een hoger niveau. Dit kan erin resulteren dat het ene deel van de vakken op havo-niveau wordt gedaan en het andere deel op vwo-niveau.

,,Je houdt misschien minder tijd over om te gamen met je vrienden, maar het lijkt me slim 'voor later' om een aantal vakken op havo-niveau te doen", vertelt leerling Maxim Veereschild. De rest van de vakken doet Maxim op mavo-niveau; het niveau waarmee hij in het september startte.

Toch is er ook een kritische noot bij deze onderwijsvorm te plaatsen. Leerlingen moeten namelijk wel in staat zijn om hun eigen planning te maken. Enige vorm van zelfstandigheid en verantwoordelijkheidsbesef is daarbij een vereiste. Maar volgens docente Riet Hay, sinds 1974 werkzaam als docente, is het de taak van de coach om de leerlingen in hun zelfstandigheid te begeleiden.

,,Voor de meeste leerlingen is deze onderwijsvorm heel geschikt. De coach is er om de leerlingen te begeleiden en de voortgang wordt dan ook goed in de gaten gehouden. Al zou ik voor volgend jaar graag zien dat we meer tijd krijgen om de kinderen te coachen. Maar met extra inzet van coaches -we hebben in totaal 90 docenten- moet dat geen probleem zijn."

Groepsgedrag

Een ander leerpunt uit de pilot is dat er nog te weinig aandacht is voor het juiste groepsgedrag. ,,Er moet meer aandacht besteed worden aan de omgang met elkaar. Hoe moet je je als groep gedragen?"

Maar over het algemeen is Hay meer dan positief. De docente nadert de pensioenleeftijd, maar daar moet ze voorlopig nog niet aan denken. ,,Ik krijg veel energie van deze nieuwe onderwijsvorm. In al die jaren dat ik lesgeef, probeer ik de zelfstandigheid van mijn leerlingen te stimuleren. Ik zie met eigen ogen dat de kinderen een stuk gemotiveerder zijn en dat heeft een positief effect op hun resultaten. Ik blijf nog wel even lesgeven op deze manier. Pensioenleeftijd of niet..."