Volledig scherm
Rondje om de kerk bij de Ronde van Zutphen. © Rob Voss

Het is koerrrs in het Oosten, de regio draait massaal rondjes om de kerk

In het Oosten lag de ketting eraf, maar het wielrennen leeft ineens op. Clubs schieten als paddenstoelen uit de grond, net als koersen. De Ronde van Zutphen kreeg een nieuwe vorm en de Nacht van Apeldoorn wordt vrijdag na jaren weer gehouden. Hoe komt het zo?

Als in Vlaanderen twee mensen tegen elkaar willen fietsen en één voorbijganger wil daar wel naar kijken… Allee, dan is ’t koers hè. Hoe anders was dat in Nederland en zéker in Oost-Nederland. Het regionale cyclisme leed aan bloedarmoede. Koersen werden afgelast, wielerclubs opgedoekt, stichtingen ontbonden. Die donkere dagen zijn voorbij. 

,,Ik ben blij dat het in Oost-Nederland toeneemt’’, zegt Berry Roelofs in de Zutphense zon. De Groesbeker rijdt mee in een ‘oude-mannenklasse’, in de Ronde van Zutphen. ,,In onze streek en in de rest van Nederland blijft het afnemen.’’ 

Waar zijn vrienden het wielrennen vaarwel zeiden, trapt Roelofs vrolijk door. ,,Ik zou ieder weekend nog willen koersen, zoals hier. Sprinten om de premies, ’t blijft prachtig. Het bedrag stelt niets voor, de eer wel. Ook hier in Zutphen wil je winnen.’’

Paf, het startschot. Deraillerende derailleurs schieten voorbij de Walburgiskerk, voorbij de klok en ijssalon Talamini. En warempel, Roelofs zit direct in de kopgroep. Zal hij winnen? Het heeft er alle schijn van, al ziet Utrechter Marco Borst er evengoed fris uit.

Volledig scherm
De bocht bij de kerk in Zutphen. © Rob Voss

Immer Weiter

Theo de Rooij geniet van het oude-mannenfenomeen. Vertelt hij in zijn woonplaats Holten, even voordat de koers in Zutphen zal beginnen. ,,Mannen van een bepaalde leeftijd die de fiets ontdekken of herontdekken. Eerst voetbalden ze vaak, nu fietsen ze. Ze zorgen ervoor dat het fietsen weer in een klim zit in Oost-Nederland.’’

Iets waar de oud-prof, die trapte voor ploegen van Peter Post, voor stoempte. De Rooij richtte Immer Weiter op. Een organisatie die precies zo’n opleving in het oostelijke wielrennen teweeg wilde brengen. ,,Het gaat de goede kant op. Alles groeit door.’’

In Oost-Nederland waren vijf jaar geleden 179 koersen, dat zijn er vandaag de dag zo’n 215. Een oostelijke toename, terwijl Nederland breed de koersevenementen juist afnamen. 

Dit jaar is er hier zo’n volgende golf van nieuwe koersen. De Ronde van Ommen, De Nacht van Apeldoorn, The Dutch 750 (Apeldoorn en omgeving), een Twellose etappe in Olympia’s Tour en De Ronde van Zutphen... Allemaal wedstrijden die dit jaar het levenslicht zagen, of rondes die anno 2019 een tweede leven kregen.

Een ander signaal van hoop: in 2013 waren er in Oost-Nederland veertig wielerverenigingen, dat zijn er nu vijftig. 

Dat de sport weer deels op het Oosten is gericht, zorgt er volgens De Rooij voor dat het wielrennen thuiskomt. ,,De Deventer club Immer Weiter, waar wij ons naar vernoemden, geldt als eerste georganiseerde wielerclub in Nederland ooit. De bakermat van het fietsen is Oost-Nederland.’’

Volledig scherm
Rondje om de kerk - Ronde van Zutphen, wielrennen, wielerkoers. Opdrachtnummer: DS-2019-4019 Foto Rob Voss © Rob Voss

Bloed 

In Zutphen duikt Roelofs een bocht in. Daarna blijkt dat er iemand gevallen is in de kopgroep. Alleen wie? Caramba, het is Roelofs zelf. Als een voetballer valt, schreeuwt hij om zijn moeder. Als een wielrenner valt, schreeuwt hij om zijn fiets. Een uitspraak die Gerrie Knetemann de sport ooit schonk. En dat laatste doet Roelofs in Zutphen.

,,Klote man.’’ Zijn achterwiel glipte weg in de bocht, vertelt Roelofs na het opstaan. Nu staat hij hier bij het dranghek met een dikke bebloede wijsvinger en een zweetdruppel aan de neus. 

Bert Floris (59) kijkt, zittend op een kratje bier, voor zijn huis naar het gekletter, met acht kennissen om zich heen. ,,Een beetje koers, een beetje bier, een beetje praten. Wielrennen is heerlijk vermaak waar je niet constant bij hoeft op te letten.’’ En zo af en toe is er tóch spektakel, een val bijvoorbeeld, zoals die van Roelofs. Coureurs hoeven zeker niet per se op hun plaat te gaan, zegt Floris. ,,Maar we kijken ook niet de andere kant op als het gebeurt.’’

Utrechter Marco Borst heeft na Roelofs’ uitvallen goede papieren voor de winst. Hij koerst à bloc. Wordt dit dan de Zutphense winnaar?

Volledig scherm
Edwin Krijgh wint. © Rob Voss

Helden

Wielerkenner, theaterman en schrijver Bas Steman woont in Zutphen en is geboren in Apeldoorn. Hij is dolgelukkig met de opleving: ,,Dan hoor ik dat De Ronde van Apeldoorn ook nog eens terugkomt. Dat doet mij deugd. Een koers met historie.’’ Een Joop Zoetemelk reed ’m nog.

Hoe is de regio weer van koersen gaan houden? Steman: ,,We hebben weer wielersucces als land. Tom Dumoulin, Mathieu van der Poel en andere talenten zetten de sport in de schijnwerpers. Dat speelt mee.’’ Voor Steman, die als jeugdrenner ooit aan een profbestaan rook, is daar een keerzijde. ,,Je zou denken dat een held als een Dumoulin kleine jongetjes inspireert voor de fiets te kiezen. Mijn observatie is dat dat in Oost-Nederland meevalt. Mijn zoon rijdt in pelotons mee. Ik zie geen enorme aanwas jong talent.’’

Steman vindt het zorgelijk. ,,Het vaderlandse wielrennen zit in de lift. Willen we het op dit niveau houden, dan moeten onze nieuwe lichtingen ook van niveau zijn. Daarom hoop ik op nog méér rondes. En vooral nog meer rondes met jeugdcategorieën.’’ Koersen, niet alleen rondjes om de kerk. ,,Daar leer je wielerwetten van. Kweek je regionale talenten mee.’’

Volledig scherm
Het grote kijken in de binnenstad van Zutphen is begonnen. © Rob Voss

Wegwedstrijd

Het is precies wat ze in Apeldoorn willen, maar ook in Ommen. Gerrit de Jonge organiseert de Ronde van Ommen. ,,We willen uitgroeien naar een wegwedstrijd voor de amateurs, elite, profs en jong talent. De eerste editie zal een rondje om de kerk blijven. Dan willen we een langer parcours door de regio.’’

De liefde voor de koers kreeg volgens De Jonge in de regio impulsen door de Giro en Vuelta. ,,Internationale wedstrijden die door ons gebied gingen. Heel veel mensen zien in één keer hoe leuk de sport is.’’ Fred Buitenhuis houdt 31 mei De Nacht van Apeldoorn. ,,Voortgekomen uit de Giro die door Apeldoorn ging. Dat wielerfeest gaf enthousiasme om dit te organiseren. Dat zie je bij meer koersen.’’

Dat de wedstrijden afnamen, had ook een financiële reden; er droogde een belangrijke geldbron op voor koersen. De Jonge, van De Ronde van Ommen: ,,De Rabobank was wielrennen, het wielrennen was Rabobank in Nederland. Toen de bank na de dopingschandalen in de sport vertrok, stopte ook de sponsoring van lokale koersen. En de bank sponsorde nogal wat koersjes. Nieuwe sponsors vinden is niet zo even gedaan, voor alle organisaties was dat slikken of soms  zelfs stoppen.’’

Volledig scherm
In de bezemwagen wordt geharkt. © Rob Voss

Speakers

In Zutphen vonden ze een oplossing om het sponsoren aantrekkelijker te maken. Door de speakers schalt ineens tussen de rennersnamen door ‘A en A, voor vakkundig en snel autoschadeherstel’, wat een wat lange naam voor een koploper zou zijn. Het gaat dan ook om één van de sponsoren. Om de tijd worden sponsorleuzen voorgelezen.

Bij ‘het winnende groepje’ zit Marco Borst nog voorop. Hij knalt nu de Zaadmarkt op. ,,Godverdomme… de kut, de klote’’, briest Borst als uit het niets. Hij trapt zich een ongeluk en iedere toeschouwer ziet het inmiddels: hij komt geen meter meer vooruit. ,,Ow, dan gebeurt je dat, in de finale. Oei, oei, oei’’, schreeuwt de omroeper. Meerdere toeschouwers grijnzen, alleen zodra Borst ze voorbijstreeft, gaat de hand vaak voor mond. Borsts ketting ligt eraf. Edwin Krijgh uit Dieren is de lachende winnende derde bij de Sportklasse in Zutphen, twee rondjes later.

Krijgh krijgt de prijzen. Tientallen mannen zetten ondertussen in de zijstraten van Zutphen de fiets achterop de auto. Waar je na het voetbal in een dampende kantine eindigt, ga je in het wielrennen roemloos en alleen naar huis. Eén voordeel: aangeschoten teamgenoten kunnen je sportkunsten bespotten, geen wielrenner loopt dat risico. Een fiets beledigt je niet als je niet goed kunt fietsen.